Dziedzictwo › Katalog › Redęcin

Cmentarz · powiat słupski

Redęcin — cmentarz ewangelicki przy północnej granicy parku

niem. Reddentin

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Reddentin
Miejscowość
Redęcin, gm. Słupsk
Dawny powiat
Kreis Schlawe (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
zdewastowany cmentarz przy północnej granicy parku (rodowy albo wiejski)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

W Redęcinie — do 1945 roku Reddentin — są dwa cmentarze o podobnej powierzchni, rozplanowane identycznie, na planie koła; granice obu obsadzono niegdyś drzewami, które stoją do dziś. Ten w południowej części wsi to cmentarz rodowy (Erbbegräbnis) von Belowów: obok kamiennego krzyża, na którym wyryto tekst z Pisma Świętego, zachowały się pozostałości rodowego grobowca i tablica inskrypcyjna. Drugi leży przy północnej granicy założenia parkowego; w źródłach nie znaleziono, czy był cmentarzem rodowym, czy wiejskim. W obrębie drugiego cmentarza widać kilka mogił, kilka fragmentów nagrobków, pękniętą płytę z nazwiskiem von Below, rozkopane grobowce i wkopy w miejscach krypt. Oba cmentarze leżą naprzeciw dawnego pałacu — klasycystycznej budowli z około 1834 roku, wzniesionej w kręgu Schinkla. Cmentarze zdewastowali poszukiwacze skarbów: groby są rozkopane, nagrobki potłuczone.

Redęcin leży około 12 kilometrów na zachód od Słupska i dziś należy do powiatu słupskiego. Księgi adresowe majątków ziemskich z lat 1870–1928 umieszczają go w powiecie sławieńskim (Kreis Schlawe) w rejencji koszalińskiej (Köslin), w prowincji Pomorze; sądem właściwym był sąd w Słupsku. Od drugiej połowy XV wieku do 1945 roku był majątkiem rodu von Below; rodzina ta wzniosła w XIX wieku pałac oraz założyła rozległy park przypałacowy. W XIX wieku właścicielem wsi był Gustaw von Below, jeden z trzech braci, którzy założyli ruch religijny zwany belowianami.

Majątek Reddenthin z Medenick był fideikomisem rodu von Below. W 1870 roku należał do Octavia Alexisa von Below, w 1879 roku do von Below (586,15 hektara), w 1905 roku do Paula von Below, w 1911 roku do Octavia von Below, a w 1928 roku do Gerda von Below.

Własnego kościoła wieś nie miała: mieszkańcy należeli do parafii w Zębowie (Kirchspiel Symbow). Parafia obejmowała także Reblin, Birkow, Gatz i Zitzewitz. Kolatorem był właściciel dóbr Symbow, a za czasów Müllera prawo patronatu przysługiwało właścicielom Reddentin i Zitzewitz. Według Müllera pierwszego odnotowanego pastora, Joachima Silaffa, powołali Georg i Paul von Below; gdy w 1611 roku spisywano matrykułę, sprawował urząd od dwudziestu czterech lat. Zarządzeniem królewskiej rejencji w Koszalinie z 2 listopada 1814 roku parafię przeniesiono z synodu Rügenwalde do synodu Słupsk-Miasto. Aktem z 6 sierpnia 1895 roku utworzono osobną gminę kościelną Birkow, połączoną z Symbow pod jedną parafią. Starsze akta parafialne spłonęły. Ostatnim pastorem, którego zna Müller, był Johannes Friedrich Reinhold Rathke, urzędujący od 1 kwietnia 1882 roku; późniejsze przekazy wymieniają Oskara Klopscha.

Armia Czerwona wkroczyła do Redęcina 7–8 marca 1945 roku, a wysiedlanie Niemców ciągnęło się do lat 1955–1956. W sierpniu 1973 roku wojsko wysadziło pałac w powietrze; dzień (6 sierpnia) podaje „Głos Pomorza” z 11 czerwca 2020 roku. W listopadzie 2009 roku mieszkańcy ustawili przy krzyżu na rozstaju dróg głaz narzutowy z napisem: „Pamięci wszystkim byłym mieszkańcom Redęcina — tym, którzy odnaleźli spokój”.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 189; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 479–481; „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Norddeutschen Bunde”, Berlin 1870, s. 450; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 172–173; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 162–163; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 174–175; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 318.

Położenie: 54,4530° N, 16,8793° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, Stowarzyszenie „Słupia”, Swołowo 2020
  4. „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Norddeutschen Bunde”, Berlin 1870, s. 450
  5. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 172–173
  6. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 162–163
  7. „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 174–175
  8. „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 318
  9. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 479–481

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0689
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.