Dziedzictwo › Katalog › Redkowice

Cmentarz · powiat lęborski

Redkowice — cmentarz ewangelicki

niem. Rettkewitz

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Rettkewitz
Miejscowość
Redkowice, gm. Nowa Wieś Lęborska
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
lęborski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Groß Jannewitz (dziś Janowice, gm. Nowa Wieś Lęborska) — kościół parafialny w Groß Jannewitz, po 1945 katolicki pw. św. Marii Magdaleny
Po 1945
teren cmentarza zabudowany

Dawny cmentarz ewangelicki w Redkowicach, w gminie Nowa Wieś Lęborska, nie istnieje. W 1989 roku odnotowano na dawnym cmentarzu żeliwny krzyż. Według ustaleń FotoExploracje Lębork nekropolię zlikwidowano całkowicie w 1992 roku: usunięto nagrobki i wycięto drzewostan, a na jej miejscu powstały współczesny cmentarz katolicki i nowy kościół. W tym samym opracowaniu autorzy zastrzegają, że likwidacja mogła przebiegać inaczej.

W 1784 roku Redkowice były siedzibą szlachecką milę na zachód-północny zachód od Lęborka. Przy dwóch folwarkach mieszkało czterech gospodarzy i dziesięciu zagrodników; była karczma, szkoła i kuźnia — razem 26 dymów — a rola była żyzna, łąk dużo, ryby łowiono w jeziorze i stawie. Wieś należała do parafii w Janowicach (Groß-Jannewitz). W 1778 roku przyznano tu 5000 talarów królewskich pieniędzy łaskawych na mleczarnię dla 30 krów, owczarnię na 300 owiec i zagospodarowanie 500 mórg błota.

Redkowice (po niemiecku Rettkewitz) były do 1945 roku wsią i majątkiem rycerskim w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, z własnym urzędem stanu cywilnego i obwodem urzędowym (nr 17, utworzonym w 1874 roku). Od 1800 roku dobra należały do porucznika von Selchow i jego spadkobierców, a w 1893 roku przeszły w ręce Leopolda von der Ostena.

Kościoła ewangelickiego we wsi nie było. Ludność katolicka Redkowic należała do parafii w Lęborku. Ernst Müller wymienia Redkowice w składzie parafii janowickiej obok Janowic Małych, Rozgarza i kilku dalszych; parafia ta była niegdyś filią parafii w Garczegorzu. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku notuje w gminie wiejskiej Rettkewitz 69 ewangelików i 10 katolików, a w obwodzie dworskim 228 ewangelików i 6 katolików — obie jednostki przypisując do parafii w Janowicach, a jako siedzibę urzędu stanu cywilnego i obwodu urzędowego podając Redkowice.

Według Franza Schultza parafia janowicka miała obok kościoła dwa punkty nabożeństw w szkołach — w Redkowicach i w Chotzlow; do kościoła w Janowicach przyłączyła się też część ewangelików z Białogardy, gdy w 1644 roku odebrano im tamtejszy kościół.

Według księgi adresowej majątków rycerskich Pomorza z 1879 roku właścicielem majątku rycerskiego Redkowice, po niemiecku Rettkewitz, był Jego Ekscelencja von Selchow, minister stanu w stanie spoczynku, mieszkający w Karolinenthal. W 1879 roku majątek Rettkewitz liczył 1070,28 hektara i miał cegielnię. W 1892 roku majątek należał do spadkobierców von Selchowa, w latach 1905–1911 do Franza Fliessbacha z Jackowa (Jatzkow), a w 1928 roku do Willibalda Laubego; Niekammer zaznacza wtedy, że majątek jest w trakcie podziału, i nazywa go resztówką.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako miejsce kazań parafii w Janowicach, 6 kilometrów od Janowic, a dla całej parafii podaje 2682 dusze. Duchownym pomocniczym był Hans Schulz.

Zachowała się XIX-wieczna kaplica grobowa von Selchowów, zbudowana z ciosanego kamienia z domieszką cegły, na rzucie czworoboku zbliżonego do kwadratu, z murowanymi wieżyczkami w narożach. Stoi na wzgórzu, w najwyższym punkcie wsi. Po wojnie użytkowali ją katolicy — w wykazie zabytków gminy figuruje jako kaplica pod wezwaniem świętego Józefa — dziś jest nieużywana. Odkąd obok postawiono nowy kościół, przestała służyć nabożeństwom i składuje się w niej rupiecie.

Według miejscowego podania, które Drzewiecki uznaje za wiadomość niepewną, kaplice stały tu od początków wsi i spoczywają pod nimi dawni właściciele wsi oraz okolicznych majątków.

Źródła: P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 251; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; FotoExploracje Lębork — dokumentacja terenowa; „Gemeindelexikon für die Provinz Pommern”, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, Stettin 1912; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1078; „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892, s. 120–121; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 130–131; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 128; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 173; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 111.

Fotografie

fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Starodrzew cmentarny.
Starodrzew cmentarny. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok na zbytkową kaplicę i nowy kościół.
Widok na zbytkową kaplicę i nowy kościół. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok na cmentarz, kościół i kaplica w tle.
Widok na cmentarz, kościół i kaplica w tle. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Najstarszy grób.
Najstarszy grób. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok na cmentarz od strony kościoła.
Widok na cmentarz od strony kościoła. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Położenie: 54,5554° N, 17,6339° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg
  2. M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”
  3. FotoExploracje Lębork — dokumentacja terenowa
  4. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 251
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1078
  6. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 250–251
  7. „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892, s. 120–121
  8. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 130–131
  9. „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 128
  10. „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 173
  11. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 111
  12. E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, Stettin 1912

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0949
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.