Dziedzictwo › Katalog › Rekowo Lęborskie
Cmentarz · powiat lęborski
Rekowo Lęborskie — cmentarz ewangelicki
niem. Reckow
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Reckow
- Miejscowość
- Rekowo Lęborskie, gm. Nowa Wieś Lęborska
- Dawny powiat
- Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- lęborski
- Parafia ewangelicka
- Garzigar (pol. Garczegorze) — ewangelicki Kirchspiel; Kirchenkreis Lauenburg, Kościół Ewangelicko-Unijny Staropruski (Provinz Pommern)
- Po 1945
- zdewastowany
- Dziś
- cmentarz poewangelicki/protestancki

Cmentarz ewangelicki w Rekowie Lęborskim, do 1945 roku Reckow, leży w lesie, przy drodze leśnej, około kilometra na południe od zabudowań wsi; tak wskazuje punkt ze zbioru położeń cmentarzy Marka Drzewieckiego. Założono go w XIX wieku; ma kształt podłużny, zajmuje około 0,29 hektara, a przed 1945 rokiem stało tu około 53 nagrobków. Najstarszy odczytany nagrobek nosi datę 1893 — to podstawa krzyża Ernsta Rungego, urodzonego 27 lipca 1888 roku, zmarłego 5 czerwca 1893 roku.
Dziś teren jest zdewastowany i zarośnięty; zachowała się część kamiennego murku, podstawy krzyży i kamienne obramienia mogił. W wojewódzkiej ewidencji zabytków cmentarz figuruje na fragmencie działki 294. Po 1945 roku wspólnota ewangelicka Rekowa przestała istnieć, a cmentarz zamknięto.
Rekowo to kaszubska wieś dawnego powiatu lęborskiego, przed wojną w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Według Franza Schultza pierwszy przywilej lokacyjny wystawił jej w 1393 roku komtur gdański Johann von Rumpelheim. W przywileju powierzono Hermannowi Voltzerowi osadzenie wsi na 43 łanach na prawie chełmińskim. W 1784 roku Rekowo leżało milę na północ-północny wschód od Lęborka, przy małym jeziorze, na dobrej ziemi. Mieszkali tu sołtys wolny, czterech wolnych gospodarzy i czterech odrabiających pańszczyznę, zagrodnik i trzech chałupników-budników — razem 14 dymów.
Własnego kościoła ani parafii tu nie było; pod względem kościelnym dzieliła się ona na dwie części. Schultz odnotowuje, że według zapisu z 1637 roku trzy gospodarstwa należały do parafii w Brzeźnie, a reszta do Garczegorza. Według niego ten sam podział trwał w 1784 roku; w 1834 roku jedyną parafią było Garczegorze, a w 1905 roku sześć zagród należało do Brzeźna, pozostałe do Garczegorza. W opisie dawnego kościoła parafialnego w Garcigórzu, czyli Garczegorzu, ksiądz Jakub Fankidejski wylicza należące do niego wsie: Garcigórz, Wilkowo, Obliwice i — „w części przynajmniej” — Rekowo.
Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w Rekowie 325 ewangelików, bez katolików, wymieniając dwie parafie ewangelickie — Garczegorze (Garzigar) i Brzeźno Lęborskie (Bresin). W tym spisie obie parafie należały do diecezji lęborskiej Kościoła Unii Staropruskiej, a parafią katolicką był Lębork. Urząd stanu cywilnego mieścił się w Garczegorzu. Spis z 1 grudnia 1905 roku, ogłoszony w pomorskim tomie Gemeindelexikonu, wymienia Reckow jako gminę wiejską pod pozycją 38: 982,1 hektara, 39 domów mieszkalnych, 46 gospodarstw domowych, 301 mieszkańców obecnych, w tym 151 mężczyzn. Wszyscy byli wyznania ewangelickiego. Ten sam wykaz podaje obwód urzędowy w Tawęcinie, a urząd stanu cywilnego i parafie — jak w 1895 roku. Schultz notuje 305 mieszkańców.
Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; J. Fankidejski, „Utracone kościoły”; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 415–416; wojewódzka ewidencja zabytków; Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1905 roku; FotoExploracje (fotoexploracje.manifo.com), „Rekowo Lęborskie”, opis cmentarza na podstawie oględzin z 2013 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1051.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, potwierdzony ortofoto/NMT GUGiK)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Rekowo Lęborskie – Reckow
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912)
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg
- Gemeindelexikon, spis z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg, s. 188, poz. 39
- J. Fankidejski, „Utracone kościoły”, hasło o kościele w Garcigórzu
- F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern” (1912) — wyciąg F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912), punkty 5 i 8
- Wyciąg ewidencji zabytków, Wojewódzka i gminne ewidencje zabytków — scalony wykaz cmentarzy (Nowa Wieś Lęborska, Rekowo, fragm. dz. 294L)
- Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1905 roku
- Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku — Kreis Lauenburg i. Pomm., gminy wiejskie, s. 86, poz. 38 (Reckow) — odczyt ze skanu 23.09.2026
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1051
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0863
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka