Dziedzictwo › Katalog › Rogowo

Cmentarz · powiat elbląski

Rogowo — cmentarz ewangelicki

niem. Rogau

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Rogau
Miejscowość
Rogowo, gm. Pasłęk
Dawny powiat
Kreis Preußisch Holland (Regierungsbezirk Königsberg, Provinz Ostpreußen)
Powiat dziś
elbląski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Rogowo, po niemiecku Rogau, leży na Powiślu, w gminie Pasłęk, 11 kilometrów na północny zachód od miasta. Cmentarz ewangelicki założono w połowie XIX wieku w południowej części wsi; dojazd prowadzi aleją świerkową. Zajmuje około 20 arów. Kompozycja zieleni jest zniszczona, stan zachowania bardzo zły, a z nagrobków przetrwały nieliczne.

Wieś powstała w czasach krzyżackich jako jedna z wsi lokowanych na prawie niemieckim w północnej części dzisiejszej gminy — obok Zielonego Grądu, Aniołowa, Marianki i Starych Kus — i ma genezę wsi czynszowej. Dokument lokacyjny wystawił prawdopodobnie 17 lutego 1361 roku wielki mistrz Winrych von Kniprode, a komtur elbląski Hermann Gans odnowił lokację 10 kwietnia 1415 roku. W 1578 roku mieszkało tu siedmiu chłopów, dwóch zagrodników, pasterz i kowal.

Przed 1945 rokiem wieś leżała w powiecie Preußisch Holland, w prowincji Prusy Wschodnie, i razem z Aniołowem, Borzynowem, Bądami, Łuksztami i Stegnami należała do parafii ewangelickiej w Mariance. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego notuje w Rogowie 20 domów, 165 mieszkańców i 474 hektary gruntu; najbliższa stacja pocztowa mieściła się w Güldenboden. Liczba mieszkańców zmieniała się tak: 117 osób i 22 budynki w 1812 roku, 231 osób w 1875, 203 w 1905, 191 w 1925, wreszcie 148 osób i 44 budynki mieszkalne w 1939 roku.

W 1939 roku wszyscy mieszkańcy wsi, 72 mężczyzn i 76 kobiet, byli ewangelikami. Obszar wsi wynosił wtedy 473,2 hektara. Sześciu mieszkańców poległo w pierwszej wojnie światowej; ich nazwiska umieszczono na pomniku w sąsiednim Aniołowie.

Almanach parafii Prus Wschodnich z 1912 roku zalicza tę miejscowość do parafii Marianka (Marienfelde), liczącej 2624 dusze.

Źródła: „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Pasłęk”, załączniki nr 1 i 3 do uchwały nr XIV/91/09 Rady Miejskiej w Pasłęku z 22 grudnia 2009 roku; encyklopedia Warmii i Mazur (encyklopedia.warmia.mazury.pl), hasło „Rogowo”; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. IX, hasło „Rogau” (powiat holądzki); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 16.

Położenie: 54,1329° N, 19,5791° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (mapa topograficzna 1:25 000, arkusz 1883 Pomehrendorf (SLUB 10005482), wydanie 1937 (hrsg. 1911, einz. Nachtr. 1937); to samo w wyd. 1929 (SLUB 10005483) (znak cmentarza))

Źródła

  1. mpzp.igeomap.pl
  2. „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Pasłęk”, załączniki nr 1 i 3 do uchwały nr XIV/91/09 Rady Miejskiej w Pasłęku z 22 grudnia 2009 roku
  3. encyklopedia Warmii i Mazur (encyklopedia.warmia.mazury.pl)
  4. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902
  5. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 16

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1044
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.