Rokity — cmentarz ewangelicki

Rokity — po niemiecku Groß Rakitt, po kaszubsku Wieldze Roczitczi — leżały przed 1945 rokiem w powiecie słupskim. Dawny cmentarz ewangelicki znajduje się dziś obok czynnego cmentarza parafialnego.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Rokity, po niemiecku Groß Rakitt, należały do parafii w Mikorowie (Mickrow) w synodzie słupskim. W 1784 roku Rokity liczyły 38 dymów i miały nauczyciela; do dóbr należał folwark Philippsruhe, a właściciel współsprawował patronat nad kościołem w Mikorowie.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął miejscowość w dwóch pozycjach: gmina wiejska liczyła 287 ewangelików, siedmioro Żydów i ani jednego katolika. W obszarze dworskim spis wykazał 129 ewangelików i 136 katolików, kierowanych do parafii w Lęborku. Słownik geograficzny podaje dla wsi 662 hektary i osobne dobra rycerskie o 1064 hektarach, a dla roku 1885 — 33 domy, 37 dymów i 285 mieszkańców; w tej liczbie mieściło się szesnaścioro Żydów obok 261 ewangelików i ośmiu katolików.

W 1925 roku spośród 409 mieszkańców Rokit protestantami było 403.

Gminę kościelną Rokity utworzono dokumentem erekcyjnym z 9 i 14 listopada 1906 roku, obowiązującym od 1 stycznia 1907: należeli do niej ewangelicy z Rokit, z obszaru dworskiego Groß Rakitt-Neuhof, z Klein Rakitt, Wottnogge, Gliesnitz i Bochowke, wyłączeni z parafii mikorowskiej. Gmina pozostała pod urzędem parafialnym w Mikorowie. Od 1894 roku Rokity należały do wikariatu parafialnego utworzonego z dziewięciu miejscowości parafii mikorowskiej; według Müllera wikariusz mieszkał najpierw w Kozinie (Cosemühl), potem w Rokitkach (Klein Rakitt), w końcu w Rokitach. Przy rokickiej plebanii istniała od 1907 roku sala modlitw. Aktami z 27 marca i 2 kwietnia 1909 roku zniesiono połączenie z Mikorowem i utworzono w Rokitach samodzielny urząd parafialny. Pierwszym proboszczem został Otto Theodor Erich Sendler, od 1905 roku tutejszy wikariusz, mianowany 1 sierpnia 1909 roku.

Z dniem 1 października 1911 roku przyłączono do parafii Bochowo, należące dotąd do Bukowiny. Nową placówkę pomyślano — jak zapisało opracowanie jej dziejów — jako „bastion przeciwko katolickiemu kaszubizmowi”.

W 1911 roku gmina nie miała kościoła. Ogłaszając w lipcu tego roku kolektę na jego budowę, konsystorz pisał, że wierna ewangelicka gmina na wschodniej granicy prowincji musi ciężko zmagać się z napływem polskości, a wraz z nią katolicyzmu, i że strona katolicka planuje tu parafię misyjną i budowę kościoła. Cesarz przyznał wtedy na budowę 5000 marek, a kolejne 15 000 zapowiedziano. Kamień węgielny położono 17 września 1911 roku, a kościół poświęcono 20 grudnia 1912 roku; z okazji jego poświęcenia landrat słupski Walter von Brüning otrzymał order; nadanie ogłosiło urzędowe pismo konsystorza w 1913 roku.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako siedzibę parafii i podaje 1860 dusz. Pastorem był Hugo Schneider.

W Rokitach proboszczem był Wilhelm Rieck, związany z Kościołem Wyznającym. Za krytykę władz narodowosocjalistycznych i przyjazne stosunki z żydowską rodziną Taborów koszalińskie gestapo zakazało mu 29 czerwca 1939 roku pobytu w powiatach przygranicznych, a 8 sierpnia 1940 roku usunięto go z urzędu. Wojska sowieckie zajęły wieś 8 marca 1945 roku, a dotychczasowych mieszkańców wypędzono — 176 osób osiadło potem w Republice Federalnej Niemiec, 59 w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Kościół poświęcono jako katolicki 28 sierpnia 1945 roku, a parafię rzymskokatolicką erygowano 1 czerwca 1951. Niewielki zbór ewangelicki współużytkował świątynię i salę modlitw na plebanii przez kolejne dziesięciolecia: od 1954 roku nabożeństwa prowadził tu Karol Hartun, człowiek świecki. W 1962 roku zbór liczył pięćdziesięcioro wiernych, a w latach 1991 i 1992 siedemnaścioro; w latach 1995–1996 organizowano tu Ewangelickie Święto Lata.

W części opracowań budowę kościoła datuje się na lata 1907–1909. Rok 1907 to w dziejach gminy data sali modlitw przy plebanii, a rok 1909 — utworzenia samodzielnego urzędu parafialnego.

Karta cmentarza z 30 czerwca 2008 roku jako zagrożenie wskazywała „dewastacja istniejących pozostałości”, a stan nagrobków i drzewostanu oceniono wtedy jako zły, przy znikomej czytelności układu mogił. Cmentarz leżał w południowej części wsi, po zachodniej stronie drogi w kierunku Rokicin, a część jego terenu zagospodarowano na nowe pochówki. Naliczono wówczas trzydzieści sześć wolno stojących nagrobków, najstarszy zachowany pochodził z 1926 roku, a z dawnego starodrzewu pozostały dwadzieścia dwa dęby i jeden jesion, w tym dąb szypułkowy o średnicy dziewięćdziesięciu centymetrów.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. W części opracowań budowę kościoła datuje się na lata 1907–1909, a według pisma konsystorza z 1911 roku oraz dat położenia kamienia węgielnego i poświęcenia przypada ona na lata 1911–1912.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 986; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasła Mickrow (s. 504) i Groß-Rakitt (s. 506–507); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp, s. 170–171, poz. 42, i s. 178–179, poz. 212; Jan Wild, „Informator Parafialny” nr 4/2025; „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943; karta cmentarza w Rokitach, oprac. M. Palacz, 2008 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 995–996; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 171.