Dziedzictwo › Katalog › Rokity
Kościół · powiat bytowski
Rokity — kościół (Groß Rakitt)
niem. Groß Rakitt
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Groß Rakitt
- Czas budowy
- 1911–1912
- Miejscowość
- Rokity, gm. Czarna Dąbrówka
- Dawny powiat
- Kreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- bytowski
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kościół rzymskokatolicki pw. św. Andrzeja Boboli

Rokity — po niemiecku Groß Rakitt — leżą w gminie Czarna Dąbrówka; do 1945 roku należały do powiatu słupskiego. Tutejszy kościół pochodzi z początku XX wieku. Po 1945 roku świątynię przejął Kościół rzymskokatolicki, nadając jej wezwanie świętego Andrzeja Boboli. Niewielki zbór ewangelicki przez dziesięciolecia współużytkował kościół, a nabożeństwa odprawiano także w sali modlitw na plebanii. Strona diecezji pelplińskiej podaje, że parafię w Rokitach erygowano w czerwcu 1951 roku, a jej główną świątynią jest kościół pod wezwaniem świętego Andrzeja Boboli.
W 1784 roku Rokity liczyły 38 dymów i miały nauczyciela; do dóbr należał folwark Philippsruhe, a właściciel współsprawował patronat nad kościołem w Mikorowie. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Rokity nie miały kościoła — wraz z Rokitkami (Klein Rakitt) należały do parafii w Mikorowie (Mickrow) w synodzie słupskim. Spis z 1885 roku wykazał w Rokitach 285 mieszkańców: 261 ewangelików, 8 katolików i 16 Żydów. Ewangelicy z Rokit należeli wówczas do parafii w Mikorowie, a we wsi nie było kościoła.
Decyzja o budowie zapadła na wizytacji generalnej w 1891 roku. Według księgi duchownych Ernsta Müllera z 1912 roku od 1894 roku posługiwali w Rokitach wikariusze: Fritz Bock (1894–1895), Max Kamrath (1895), Paul Lentz (1895–1897), doktor filozofii Samuel Plantiko (1897–1900), Wilhelm Gabler (1900–1901), Otto Dibbelt (1901–1905) i Otto Sendler, wikariusz od 1905 roku, który 1 sierpnia 1909 roku został pierwszym pastorem samodzielnej parafii. Pod koniec sierpnia 1906 roku doroczne zgromadzenie pomorskiego związku głównego Fundacji Gustawa Adolfa w Darłowie przyznało młodej gminie wikariackiej w Rokitach nadzwyczajny dar. Gminę kościelną w Rokitach utworzono dokumentem konsystorza z 9 listopada 1906 roku, obowiązującym od 1 stycznia 1907: wydzielono ją z parafii w Mikorowie, ale pozostawiono pod tamtejszym urzędem parafialnym.
Latem 1907 roku postawiono plebanię połączoną z kaplicą, ze środków Towarzystwa Gustawa Adolfa; kaplicę poświęcił 29 listopada 1907 roku generalny superintendent Büchsel ze Szczecina. Aktami z 27 marca i 2 kwietnia 1909 roku zniesiono połączenie parafialne Rokit z Mikorowem i utworzono tu samodzielny urząd pastorski. W 1911 roku, 1 października, przyłączono do parafii Bochowo, należące wcześniej do Bukowiny.
Budowę kościoła zaczęto latem 1911 roku, a kamień węgielny położono 17 września. Konsystorz, ogłaszając w lipcu 1911 roku składkę na budowę, pisał, że gmina „ma ciężko walczyć z wdzieraniem się polskości, a wraz z nią katolicyzmu”, i wymieniał jako powód pośpiechu planowaną tu katolicką parafię misyjną. Cesarz Wilhelm II ofiarował na budowę 20 000 marek. Świątynię poświęcono 20 grudnia 1912 roku; w styczniowym zeszycie urzędowego pisma konsystorza z 1913 roku ogłoszono nadanie orderu landratowi słupskiemu Walterowi von Brüningowi z okazji poświęcenia kościoła. Pierwszy pastor, Otto Sendler, nie doczekał tego dnia: zmarł 7 lutego 1912 roku. Niemiecki autor Karl-Heinz Pagel pisał, że nowa parafia miała stać się „bastionem przeciwko katolickiemu kaszubstwu” („Bollwerk gegen das katholische Kaschubentum”).
W 1914 roku pastorem w Rokitach był Juhr.
Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 1860 dusz; patronat był państwowy, a pastorem był od 1 czerwca 1931 roku Hugo Schneider. Pastor Wilhelm Rieck przybył do Rokit 1 listopada 1933 roku jako pomocnik duchowny, a od 1 stycznia 1934 roku był tu proboszczem. 29 czerwca 1939 roku koszalińska placówka gestapo zakazała mu pobytu w powiatach granicznych — słupskim, bytowskim, lęborskim i miasteckim — uzasadniając to tym, że odrzuca państwo narodowosocjalistyczne i stale utrzymuje kontakty z żydowską rodziną Taborów z Rokit. 8 sierpnia 1940 roku wyrok izby dyscyplinarnej przy konsystorzu ewangelickim prowincji Pomorze usunął go z urzędu proboszcza.
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 986; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 504, 506–507, 584; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku; „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 (m.in. 1906, nr 131; 1909; 1911, nr 85; 1913; 1934); K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989; strona o parafii ewangelickiej Groß Rakitt w serwisie pom-wpru.kerntopf.com; „Neues Adreßbuch der Stadt Stolp i. P.”, Stolp i. P. 1914, s. 352; wykaz parafii na stronie diecezji pelplińskiej (odczyt 13 października 2026 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 995–996; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 171; „Der Reichsbote” (Berlin), 4 września 1906 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Der Reichsbote” (Berlin), 23 lutego 1912 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).
Pinezka wskazuje obiekt. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku
- Rokity (Czarna Dąbrówka) — Wikipedia (de)
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IX, hasło „Rokity”
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 986
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 995–996
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 171
- „Der Reichsbote” (Berlin), 4 września 1906 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Der Reichsbote” (Berlin), 23 lutego 1912 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 504, 506–507, 584
- „Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen … der Provinz Pommern”, [Stettin, ok. 1923], Reg.-Bez. Köslin, Synode Stolp: „Groß-Rakitt, Kr. Stolp. 1907 S.”
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- KOS-0303
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- średnia