Rumia — dawny cmentarz przykościelny przy kościele ewangelickim (ul. Kościelna)

Przy dawnym kościele ewangelickim w Rumi, po niemiecku Rahmel, przy dzisiejszej ulicy Kościelnej, był cmentarz przykościelny. Program opieki nad zabytkami powiatu wejherowskiego wymienia go w wykazie cmentarzy jako przykościelny cmentarz ewangelicki, leżący dziś na terenie szkoły; osobno, pod kolejną pozycją, wymienia drugi cmentarz ewangelicki w Rumi, przy ulicy Chełmińskiej.

W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał królewską wieś chłopską Rahmel — razem z Kramps i Luisenhof — z 13 gospodarstwami chłopskimi i 14 zagrodami chałupniczymi. Notował tu 57 budynków mieszkalnych i 736 mieszkańców, w tym 189 ewangelików i 547 katolików, a także tartak, kuźnicę żelaza, młyn zbożowy i wolne sołectwo. Osobno opisywał majątek rycerski Rahmel, dawniej domenę, z sześcioma budynkami mieszkalnymi i 91 mieszkańcami, w tym 24 ewangelikami i 67 katolikami. Ewangelicy i katolicy należeli do miejscowych parafii; miejscowość miała własny okręg szkolny.

Według opracowania „Rumscy ewangelicy” w serwisie Zabytki i historia Pomorza cmentarz powstał najpierw w otoczeniu kościoła, a później założono go na przedłużeniu osi kościoła w kierunku wschodnim; stała na nim niewielka kaplica. Kościół, poświęcony w 1859 roku i przebudowany w 1878 roku, po 1945 roku zaadaptowano na szkołę podstawową. Kaplicy nie ma, podobnie jak samego cmentarza.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 156 ewangelików (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 835 dusz.

Źródła: Program opieki nad zabytkami Powiatu Wejherowskiego na lata 2016–2019, s. 68 (wykaz cmentarzy, Rumia, poz. 3 i 4); „Rumscy ewangelicy”, serwis Zabytki i historia Pomorza (zdsk.pl), odczyt 17 października 2026 roku; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 188–189, pozycje 306 i 307; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 40.