Rydzówka — cmentarz ewangelicki

Rydzówka, po niemiecku Kalthof, leży w gminie Pasłęk, cztery kilometry na południe od miasta. Pierwsza wzmianka o niej, pod nazwą Caldenhoff, pochodzi z lat 1402–1408. Najstarszy zachowany akt lokacyjny wystawił w 1466 roku wielki mistrz Ludwig von Erlichshausen, a w 1507 roku Fryderyk Saski odnowił przywilej na prawie magdeburskim. W 1507 roku przywilej otrzymał Hans von Schertwitz, którego dziedzice gospodarzyli tu do końca XVIII wieku. Był to majątek ziemski z zespołem dworsko-parkowym; po reformie samorządowej z 1828 roku Rydzówka stała się jedną z gmin ziemskich powiatu pasłęckiego, a więc powiatu Preußisch Holland. W dawnym parku dworskim rosną drzewa objęte ochroną jako pomniki przyrody.

W 1925 roku Rydzówka wraz z Kątami, Czarną Górą i Talpitami liczyła łącznie 353 mieszkańców — wszystkich wyznania ewangelickiego — i podlegała parafii w Zielonce Pasłęckiej. W tej parafii ostatnim pastorem był Robert Griggo. Mieszkańcy opuścili wieś 22 stycznia 1945 roku, uchodząc w stronę Pasłęka i Elbląga.

Tutejszy cmentarz ewangelicki założono na przełomie XVIII i XIX wieku. Zachowała się przy nim okazała kompozycja zieleni wysokiej: od zespołu dworskiego prowadzą dwie aleje, dębowa i jesionowa. W tej kompozycji na sam cmentarz prowadzi aleja lipowa z dwoma klonami. Stan zachowania jest zły.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Studium gminy opisuje w Rydzówce jeden cmentarz, założony na przełomie XVIII i XIX wieku. Encyklopedia Warmii i Mazur wymienia dwa cmentarze; pierwszy z nich to dawny cmentarz z drugiej połowy XIX wieku, zachowany szczątkowo. W tej encyklopedii drugi to zanikający cmentarz z pierwszej połowy XIX wieku na terenie dawnego parku dworskiego.

Almanach parafii Prus Wschodnich z 1912 roku zalicza tę miejscowość do parafii Zielonka Pasłęcka (Grünhagen), liczącej 2598 dusz.

Źródła: „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Pasłęk”, załączniki nr 1 i 3 do uchwały nr XIV/91/09 Rady Miejskiej w Pasłęku z 22 grudnia 2009 roku; encyklopedia Warmii i Mazur (encyklopedia.warmia.mazury.pl), hasło „Rydzówka (gmina Pasłęk)”; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 15.