Dziedzictwo › Katalog › Rzechcino

Cmentarz · powiat słupski

Rzechcino — cmentarz ewangelicki

niem. Rexin

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Rexin
Miejscowość
Rzechcino, gm. Potęgowo
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Stojentin (Stojęcino, gm. Potęgowo)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz ewangelicki w Rzechcinie założono na północny wschód od wsi, około dwustu metrów za ostatnim gospodarstwem. Droga, która doń prowadziła, nie istnieje — dziś trzeba przejść przez podmokły las, by dotrzeć do ukrytych w jego głębi miejsc pochówku. Nekropolię rozplanowano na rzucie zbliżonym do kwadratu; od zachodu widać pierwotne wejście. Na całej powierzchni przetrwały tylko dwa elementy nagrobków: kamienny postument pod żeliwny krzyż oraz mogiła wydzielona współcześnie kamieniami, na której leży krzyż z pochówku z 1916 roku.

Po 1945 roku cmentarz opuszczono. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Potęgowo na lata 2025–2028 wymienia cmentarz w gminnej ewidencji zabytków jako cmentarz historyczny miejscowości Rzechcino, położony terytorialnie na terenie gminy Główczyce.

W 1784 roku Rzechcino liczyło 22 dymy, a wśród mieszkańców był nauczyciel.

Rzechcino, po niemiecku Rexin, było do 1945 roku wsią i majątkiem rycerskim w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wzmiankowane w 1341 roku jako Rekczin, Rzechcino było gniazdem rodu von Rexin. W latach 1846–1945 majątek należał do rodziny Wüstenbergów, której pałac spłonął u schyłku drugiej wojny światowej; ocalał park. Ludność była w większości ewangelicka (w 1925 roku zapisano tu jednego katolika), a w 1939 roku wieś liczyła 332 mieszkańców. Własnego kościoła nie miała: należała do parafii w Stowięcinie (Stojentin), a katolicy do parafii w Słupsku. Urząd stanu cywilnego mieścił się w Stowięcinie. W Głuszynku (Klein Gluschen) była siedziba okręgu urzędowego, a w Lęborku sąd.

Franz Tetzner przytacza relację Wobesera z 1779 roku o rozmieszczeniu Kaszubów w parafii stowięcińskiej: w Prebendowie, Rzechcinie i Cierzniach było ich niewielu, podczas gdy w pobliskiej Dargolezie większość chodziła w dawnym stroju. W opisie wsi z 1784 roku odnotowano, że Kaszubów zostało w Rzechcinie niewielu.

9 marca 1945 roku, około południa, wieś zajęło od sześciu do dziesięciu radzieckich czołgów. Ludność niemiecką wysiedlono, choć w 1952 roku miało tu przebywać 175 Niemców.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); serwis „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (cmentarze.slupsk.pl), gmina Potęgowo; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 162 (hasło Rzechcino); K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Rexin; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 126; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Potęgowo na lata 2025–2028 (uchwała nr XV/110/2025 z 28 kwietnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 996–997.

Położenie: 54,5379° N, 17,4704° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Rzechcino” z jego zbioru położeń cmentarzy)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 996–997
  4. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Potęgowo na lata 2025–2028, uchwała nr XV/110/2025 Rady Gminy Potęgowo z dnia 28 kwietnia 2025 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 1982, s. 66

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0852
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.