Dziedzictwo › Katalog › Rzechcino
Cmentarz · powiat słupski
Rzechcino — cmentarz ewangelicki
niem. Rexin
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Rexin
- Miejscowość
- Rzechcino, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Stojentin (Stojęcino, gm. Potęgowo)
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (relikt)

Cmentarz ewangelicki w Rzechcinie założono na północny wschód od wsi, około dwustu metrów za ostatnim gospodarstwem. Droga, która doń prowadziła, nie istnieje — dziś trzeba przejść przez podmokły las, by dotrzeć do ukrytych w jego głębi miejsc pochówku. Nekropolię rozplanowano na rzucie zbliżonym do kwadratu; od zachodu widać pierwotne wejście. Na całej powierzchni przetrwały tylko dwa elementy nagrobków: kamienny postument pod żeliwny krzyż oraz mogiła wydzielona współcześnie kamieniami, na której leży krzyż z pochówku z 1916 roku.
Po 1945 roku cmentarz opuszczono. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Potęgowo na lata 2025–2028 wymienia cmentarz w gminnej ewidencji zabytków jako cmentarz historyczny miejscowości Rzechcino, położony terytorialnie na terenie gminy Główczyce.
W 1784 roku Rzechcino liczyło 22 dymy, a wśród mieszkańców był nauczyciel.
Rzechcino, po niemiecku Rexin, było do 1945 roku wsią i majątkiem rycerskim w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wzmiankowane w 1341 roku jako Rekczin, Rzechcino było gniazdem rodu von Rexin. W latach 1846–1945 majątek należał do rodziny Wüstenbergów, której pałac spłonął u schyłku drugiej wojny światowej; ocalał park. Ludność była w większości ewangelicka (w 1925 roku zapisano tu jednego katolika), a w 1939 roku wieś liczyła 332 mieszkańców. Własnego kościoła nie miała: należała do parafii w Stowięcinie (Stojentin), a katolicy do parafii w Słupsku. Urząd stanu cywilnego mieścił się w Stowięcinie. W Głuszynku (Klein Gluschen) była siedziba okręgu urzędowego, a w Lęborku sąd.
Franz Tetzner przytacza relację Wobesera z 1779 roku o rozmieszczeniu Kaszubów w parafii stowięcińskiej: w Prebendowie, Rzechcinie i Cierzniach było ich niewielu, podczas gdy w pobliskiej Dargolezie większość chodziła w dawnym stroju. W opisie wsi z 1784 roku odnotowano, że Kaszubów zostało w Rzechcinie niewielu.
9 marca 1945 roku, około południa, wieś zajęło od sześciu do dziesięciu radzieckich czołgów. Ludność niemiecką wysiedlono, choć w 1952 roku miało tu przebywać 175 Niemców.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); serwis „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (cmentarze.slupsk.pl), gmina Potęgowo; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 162 (hasło Rzechcino); K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Rexin; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 126; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Potęgowo na lata 2025–2028 (uchwała nr XV/110/2025 z 28 kwietnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 996–997.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Rzechcino” z jego zbioru położeń cmentarzy)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 996–997
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Potęgowo na lata 2025–2028, uchwała nr XV/110/2025 Rady Gminy Potęgowo z dnia 28 kwietnia 2025 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 1982, s. 66
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0852
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka