Sasino — cmentarz ewangelicki

W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy ewangelickiej w Sasinie. Dziś przy ulicy Kościelnej działa cmentarz katolicki parafii Miłosierdzia Bożego z pomnikiem poległych w pierwszej wojnie światowej i lapidarium; wojewódzka ewidencja zabytków prowadzi go na działce 288/7 jako cmentarz ewangelicki, obecnie katolicki. W źródłach nie znaleziono datowania cmentarza; nie podają go ewidencja, spis z 1895 roku, Franz Schultz ani Ernst Müller, a karta konserwatorska z 15 listopada 1984 roku określa go jako czynny.

Sasino, po niemiecku Sassin, leżało przed 1945 rokiem w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. W 1437 roku sprawozdanie wizytacyjne wymienia Sassyno wśród dóbr szlacheckich kaszubskich panów, z dwoma radłami i daniną w naturze. Najstarszą znaną tutejszą rodziną byli Jatzkowowie, których przywileje sięgały 3 lipca 1527 roku — list lenny wystawiony wówczas w Szczecinie objął, obok Jackowa, Biebrowa i Zwartowa, także Sasino; w posiadaniu rodziny wieś pozostawała w 1618 roku. Później trafiła przejściowo do Krockowów z linii osieckiej, a około 1823 roku kupił ją Rantz, który założył nowy folwark nazwany Belle-Alliance, osuszył torfowisko i przeniósł dwór do Nowego Sasina. Franz Tetzner wymienił wieś pod kaszubską nazwą Sáseno wśród tych, w których przetrwały resztki mowy słowiańskiej.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Sasino w dwóch wierszach: w gminie wiejskiej zapisano 210 ewangelików, 2 katolików i 7 osób wyznania mojżeszowego, w obwodzie dworskim 250 ewangelików i 1 katolika.

W 1905 roku gmina liczyła 326, a majątek 239 mieszkańców. Resztówkę wraz z 27 gospodarstwami połączono z gminą 12 lutego 1906 roku, a zarządzeniem ministerialnym z 7 czerwca 1906 roku wykreślono dobra rycerskie Sasino z matrykuły. Schultz opisuje jedną gminę wiejską z 547 mieszkańcami w okręgu urzędowym Sasino.

Katolicy podlegali parafii w Żarnowcu (Zarnowitz). Ewangelicy należeli najpierw do parafii w Osiekach Lęborskich, a potem do Ciekocina (Zackenzin). Po wizytacji generalnej z czerwca 1887 roku urządzono tam wikariat — Schultz datuje jego początek na maj 1888 roku, Müller na rok 1888 — a 1 stycznia 1903 roku przekształcono go w samodzielną parafię. Datę poświęcenia nowego kościoła Schultz podaje dwojako: w rozdziale o dziejach kościelnych powiatu — 18 października 1891 roku (w tygodniu, w którym poświęcono w powiecie trzy kościoły naraz), w haśle o samej wsi — 18 listopada 1891 roku. W tym samym rozdziale Schultz podaje ciąg poświęceń: 13, 16 i 18 października. Müller wylicza imiennie duchownych obsługujących Ciekocino od 1888 roku: pięciu wikariuszy (1888–1903) i dwóch pastorów (od 1903 roku).

Po 1945 roku ludność ewangelicką wysiedlono.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Lauenburg; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 258–260; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; wojewódzka ewidencja zabytków (WUOZ Gdańsk).