Dziedzictwo › Katalog › Ścięgnica

Cmentarz · powiat słupski

Ścięgnica — cmentarz ewangelicki

niem. Ziegnitz

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Ziegnitz
Miejscowość
Ścięgnica, gm. Kobylnica
Dawny powiat
Kreis Schlawe (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Groß Schlönwitz (Słonowice), Kirchenkreis Schlawe, Kościół Unii Staropruskiej [1932]
Po 1945
zdewastowany
Dziś
zdewastowany cmentarz poewangelicki
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Ścięgnica, po niemiecku Ziegnitz, miała jeden cmentarz, który pełnił dwie role — wiejską i rodową. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje go jako założonego na planie prostokąta wzdłuż drogi głównej, w nieznacznym oddaleniu na południowy zachód od zabudowań wiejskich, i datuje — po zachowanych nagrobkach — na przełom wieków albo początek XX wieku. Ewidencja zabytków wskazuje natomiast południową część wsi, przy drodze do Korzybia, w sosnowym lesie, i drugą połowę XIX wieku.

Obok mogił mieszkańców stanął tu kamienny nagrobek rodziny von Bonin, do której majątek należał w latach 1907–1945. Wśród pomników był wielki głaz z wyrzeźbioną tarczą herbową z wizerunkiem kozła, znakiem rodu von Bonin. Zachował się też kamienny nagrobek Anny von Bonin. Wśród udokumentowanych form przeważały duże kamienie narzutowe z wyrytymi inskrypcjami. W miejscu usuniętych albo zniszczonych nagrobków został starodrzew i liczne podstawy po żeliwnych krzyżach.

Ścięgnica — w dawnych zapisach Cigenitz w 1628 i Ziegnitz w 1756 roku — była wsią z majątkiem na zachód od Słupska. Przed 1945 rokiem leżała w powiecie sławieńskim w rejencji koszalińskiej; do powiatu słupskiego weszła po wojnie. Było to dawne lenno rodu von Boehn, sięgające około 1436 roku, z zespołem pałacowo-parkowym z końca XIX wieku; modernistyczny pałac stoi do dziś.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Ścięgnica była przypisana do kościoła parafialnego w Słonowicach (Schlönwitz) w synodzie sławieńskim. Własnego kościoła wieś nie miała — według stanu na 1932 rok należała do ewangelickiej parafii w Słonowicach, w okręgu kościelnym sławieńskim. Urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy mieściły się w Bzowie (Besow), sąd w Sławnie.

W spisie z 2 grudnia 1895 roku gmina wiejska Ścięgnica liczyła 135 ewangelików, a obwód dworski 205. Meyers notuje według spisu z 1910 roku 114 mieszkańców jednej tylko z tych jednostek, gminy albo obwodu dworskiego.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono. Ścięgnica jest dziś sołectwem gminy Kobylnica.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 889; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 2, s. 1229 (hasło Ziegnitz); wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 135; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku.

Położenie: 54,3409° N, 16,8609° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Kobylnica — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
  4. Pruski spis powszechny z 2 XII 1895 (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), Kreis Schlawe — dwa wiersze Ziegnitz (135 i 205 ewangelików)
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 889
  6. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Ścięgnica

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0588
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.