Siemianice — cmentarz ewangelicki

Cmentarz leży przy dzisiejszej ulicy Kolejowej w Siemianicach (po niemiecku Schmaatz). Od południa przylega do nasypu kolejowego linii Słupsk–Sopot, oddanej do użytku w 1870 roku; naprzeciw niego, po drugiej stronie drogi, stoi dzisiejszy kościół. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego podaje, że korzystali z niego najprawdopodobniej mieszkańcy pobliskiego siedliska Prinzenhof.

Jest to niewielkie prostokątne założenie o powierzchni około 0,15 hektara, wyniesione od strony północno-zachodniej; kształt zmienił się, gdy jego południowo-wschodni narożnik przecięła droga asfaltowa ku Jezierzycom. W części przetrwał pierwotny graniczny starodrzew dębowy. Cmentarz zachował się bardzo źle: pozostała z niego jedna granitowa podstawa pod żeliwny krzyż i roślinność typowa dla cmentarzy.

Po 1945 roku nikt go nie używał, a część dawnych mieszkańców aresztowano i wywieziono. Według inwentaryzacji z 2020 roku jest to zapewne starszy z dwóch cmentarzy wsi: przemawia za tym to, że kolej przecięła wieś i utrudniła mieszkańcom jej północnej części dostęp do niego.

Drugi, nowszy cmentarz leży w północnej części wsi, po zachodniej stronie drogi ku osiedlu domków, niemal naprzeciwko boiska sportowego. Zachował niemal cały graniczny świerkowy starodrzew oraz więcej pozostałości: dwa pomniki z inskrypcjami i liczne rozrzucone podstawy pod żeliwne krzyże. W tym miejscu leży przewrócony „na plecy” obelisk — pomnik poległych w pierwszej wojnie światowej, przeniesiony tu z centrum wsi, z niemieckim napisem: Aus Schmaatz starben den Heldentod fürs Vaterland im Weltkriege 1914–1918 („Mieszkańcy Siemianic, którzy polegli bohatersko za Ojczyznę w wojnie światowej 1914–1918”).

Wieś pojawia się w dokumentach w 1315 roku, gdy margrabia Waldemar Brandenburski potwierdził ją jako lenno Kazimierzowi Svenzo i jego spadkobiercom; później należała do słupskiego magistratu. Brüggemann przytacza akt łaski z 1492 roku, którym opat Stanisław z Białobok zgodził się, by „die Czemartzere, das ist, die Schmaatz” — czyli Siemianice — korzystały z pastwiska na opuszczonych polach Seddin; obok niemieckiej podana jest tam dawna nazwa wsi.

W 1784 roku Siemianice leżały pół mili na północny wschód od Słupska i były podzielone: część miejska miała młyn wodny, pięciu gospodarzy i nauczyciela. W tym czasie pięć dalszych gospodarstw należało do szlacheckich dóbr Niewierowa (Nipnow) — razem 17 dymów. Do 1945 roku Schmaatz leżał w powiecie słupskim (Landkreis Stolp), w rejencji koszalińskiej (Köslin), w prowincji Pomorze.

W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy we wsi; ewangelicy należeli do parafii świętego Piotra (St. Petri) w Słupsku, a we wsi mieli cmentarze. W 1925 roku żyło tu pięciu katolików i dwóch wyznawców judaizmu, a w 1939 roku Siemianice liczyły 593 mieszkańców wyznania ewangelickiego.

Karl-Heinz Pagel podaje, że 8 marca 1945 roku przed południem wieś bez walki zajęła Armia Czerwona. Pierwsi Polacy przyszli w czerwcu 1945 roku, a mieszkańców stopniowo wysiedlano. W szkole uczyli Emil Waldow i Tietze. Straty wyniosły 19 poległych, 30 zmarłych cywilów i 83 zaginionych. W RFN odnaleziono później 212 dawnych mieszkańców, w NRD 137.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Siemianice — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Siemianice; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Schmaatz; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 929, 1001.