Dziedzictwo › Katalog › Siemirowice

Cmentarz · powiat lęborski

Siemirowice — cmentarz ewangelicki

niem. Schimmerwitz (Evangelischer Friedhof Schimmerwitz)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Schimmerwitz (Evangelischer Friedhof Schimmerwitz)
Miejscowość
Siemirowice, gm. Cewice
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
lęborski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Buckowin (Bukowina)
Po 1945
zdewastowany
Dziś
Cmentarz poewangelicki w ruinie
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Siemirowice, po niemiecku Schimmerwitz, leżą w gminie Cewice; przed 1945 rokiem należały do powiatu lęborskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Cmentarz ewangelicki jest dziś w ruinie: stele i krzyże są połamane, groby naruszone przez korzenie drzew. Wojewódzka ewidencja zabytków datuje go ogólnie na XIX wiek i prowadzi jako nieczynny, z nagrobkami i drzewostanem w bardzo złym stanie; roku założenia nie zapisano.

W 2011 roku przeprowadzono tu prace porządkowe i wytyczono ścieżkę edukacyjną „Kamienne Opowieści Siemirowic”; ścieżka jest dziełem Towarzystwa Historycznego Gminy Cewice.

W 1784 roku Siemirowice leżały półtorej mili na południe od Lęborka, nad rzeką Bukowiną. Przy siedmiu folwarkach mieszkało 14 chałupników-budników i był młyn wodny — razem 23 dymy. Wieś była podzielona między dwie parafie: część należała do Bukowiny, część do Łebuni.

Wieś dzieliła się na wiele działów szlacheckich. Cramer, publikując akt lenny wystawiony Stefanowi Doettowi w 1575 roku przez księcia Jana Fryderyka, poprzedził go uwagą, że Schimmerwitz jest majątkiem szlacheckim złożonym z kilku działów, a w ziemi lęborskiej — inaczej niż w bytowskiej — każdemu posiadaczowi działu nadawano lenno osobno. W katalogu szlachty składającej przysięgę hołdowniczą 18 czerwca 1658 roku według starego stylu wymieniono „uff Schimmerwitz” Dinnießa i Lorentza Zietzelsken, Michela Kossena oraz Matthißa i Jürgena Ruschken, a osobno ród Gutzken von Schimmerwitz. Brüggemann zapisał herb von Gansken auf Schimmerwitz: białego łabędzia w czerwonym polu.

Według Schultza w 1784 roku wieś składała się z siedmiu działów szlacheckich, a w 1893 roku obszar dworski przekształcono w gminę wiejską. Tetzner wymienia Schimmerwitz, po kaszubsku Szemerowice, wśród miejscowości wąskiego pasa powiatu lęborskiego przy granicy z Prusami Zachodnimi, w których u schyłku XIX wieku mieszkali jeszcze Kaszubi.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w gminie wiejskiej Schimmerwitz 642 mieszkańców, w tym 627 ewangelików i 15 katolików (strona 188, pozycja 50). Schultz, podobnie jak Meyers, podaje 765 mieszkańców, a o skutkach parcelacji pisze, że ludność wzrosła z 642 osób w 1895 roku do 774 w 1906. Ewangelicy należeli do parafii w Bukowinie (Buckowin), katolicy do Lęborka. Müller wymienia Schimmerwitz obok Niepoczolowitz i Bochow wśród miejscowości parafii bukowińskiej; Bochow przeniesiono 1 października 1911 roku do parafii w Groß Nakitt (poprawka Müllera, s. 577). Schultz notuje w siemirowickiej szkole punkt nabożeństw parafii bukowińskiej; w źródłach nie znaleziono we wsi kościoła ani kaplicy.

Źródła: Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (strona 188, pozycja 50); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 278 i 430–432; R. Cramer, „Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow”, Königsberg 1858, t. I–II; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, t. I, Stettin 1779; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 13; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Buckowin, s. 237, i uzupełnienia autora, s. 577; Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018, rozdział 6.3.10; Towarzystwo Historyczne Gminy Cewice; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1080.

Położenie: 54,4045° N, 17,7686° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Towarzystwo Historyczne Gminy Cewice — renowacja cmentarza ewangelickiego w Siemirowicach [kopia archiwalna 2024-10-26]
  3. Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018, rozdz. 6.3.10 „Zabytkowe cmentarze ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków” (wykaz 14 cmentarzy)
  4. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
  5. Pruski spis powszechny z 2 XII 1895 (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), Kreis Lauenburg i. Pomm. (odczyt „Echimmerwiç")
  6. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1080
  7. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Buckowin, s. 237
  8. Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Lęborskiego na lata 2024–2027, uchwała nr X/71/2025 Rady Powiatu Lęborskiego z dnia 20 marca 2025 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 1748, s. 32

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0464
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.