Dziedzictwo › Katalog › Siemirowice
Cmentarz · powiat lęborski
Siemirowice — cmentarz ewangelicki
niem. Schimmerwitz (Evangelischer Friedhof Schimmerwitz)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Schimmerwitz (Evangelischer Friedhof Schimmerwitz)
- Miejscowość
- Siemirowice, gm. Cewice
- Dawny powiat
- Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- lęborski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Buckowin (Bukowina)
- Po 1945
- zdewastowany
- Dziś
- Cmentarz poewangelicki w ruinie

Siemirowice, po niemiecku Schimmerwitz, leżą w gminie Cewice; przed 1945 rokiem należały do powiatu lęborskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Cmentarz ewangelicki jest dziś w ruinie: stele i krzyże są połamane, groby naruszone przez korzenie drzew. Wojewódzka ewidencja zabytków datuje go ogólnie na XIX wiek i prowadzi jako nieczynny, z nagrobkami i drzewostanem w bardzo złym stanie; roku założenia nie zapisano.
W 2011 roku przeprowadzono tu prace porządkowe i wytyczono ścieżkę edukacyjną „Kamienne Opowieści Siemirowic”; ścieżka jest dziełem Towarzystwa Historycznego Gminy Cewice.
W 1784 roku Siemirowice leżały półtorej mili na południe od Lęborka, nad rzeką Bukowiną. Przy siedmiu folwarkach mieszkało 14 chałupników-budników i był młyn wodny — razem 23 dymy. Wieś była podzielona między dwie parafie: część należała do Bukowiny, część do Łebuni.
Wieś dzieliła się na wiele działów szlacheckich. Cramer, publikując akt lenny wystawiony Stefanowi Doettowi w 1575 roku przez księcia Jana Fryderyka, poprzedził go uwagą, że Schimmerwitz jest majątkiem szlacheckim złożonym z kilku działów, a w ziemi lęborskiej — inaczej niż w bytowskiej — każdemu posiadaczowi działu nadawano lenno osobno. W katalogu szlachty składającej przysięgę hołdowniczą 18 czerwca 1658 roku według starego stylu wymieniono „uff Schimmerwitz” Dinnießa i Lorentza Zietzelsken, Michela Kossena oraz Matthißa i Jürgena Ruschken, a osobno ród Gutzken von Schimmerwitz. Brüggemann zapisał herb von Gansken auf Schimmerwitz: białego łabędzia w czerwonym polu.
Według Schultza w 1784 roku wieś składała się z siedmiu działów szlacheckich, a w 1893 roku obszar dworski przekształcono w gminę wiejską. Tetzner wymienia Schimmerwitz, po kaszubsku Szemerowice, wśród miejscowości wąskiego pasa powiatu lęborskiego przy granicy z Prusami Zachodnimi, w których u schyłku XIX wieku mieszkali jeszcze Kaszubi.
Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w gminie wiejskiej Schimmerwitz 642 mieszkańców, w tym 627 ewangelików i 15 katolików (strona 188, pozycja 50). Schultz, podobnie jak Meyers, podaje 765 mieszkańców, a o skutkach parcelacji pisze, że ludność wzrosła z 642 osób w 1895 roku do 774 w 1906. Ewangelicy należeli do parafii w Bukowinie (Buckowin), katolicy do Lęborka. Müller wymienia Schimmerwitz obok Niepoczolowitz i Bochow wśród miejscowości parafii bukowińskiej; Bochow przeniesiono 1 października 1911 roku do parafii w Groß Nakitt (poprawka Müllera, s. 577). Schultz notuje w siemirowickiej szkole punkt nabożeństw parafii bukowińskiej; w źródłach nie znaleziono we wsi kościoła ani kaplicy.
Źródła: Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (strona 188, pozycja 50); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 278 i 430–432; R. Cramer, „Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow”, Königsberg 1858, t. I–II; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, t. I, Stettin 1779; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 13; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Buckowin, s. 237, i uzupełnienia autora, s. 577; Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018, rozdział 6.3.10; Towarzystwo Historyczne Gminy Cewice; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1080.
⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Towarzystwo Historyczne Gminy Cewice — renowacja cmentarza ewangelickiego w Siemirowicach [kopia archiwalna 2024-10-26]
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018, rozdz. 6.3.10 „Zabytkowe cmentarze ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków” (wykaz 14 cmentarzy)
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
- Pruski spis powszechny z 2 XII 1895 (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), Kreis Lauenburg i. Pomm. (odczyt „Echimmerwiç")
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1080
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Buckowin, s. 237
- Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Lęborskiego na lata 2024–2027, uchwała nr X/71/2025 Rady Powiatu Lęborskiego z dnia 20 marca 2025 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 1748, s. 32
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0464
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- wysoka