Sierakowo Słupskie — cmentarz ewangelicki

W Sierakowie Słupskim, po niemiecku Zirchow, powstały cztery cmentarze. Najstarszy otaczał kościół, stojący na wzniesieniu od czasów średniowiecznych; nagrobków po nim nie zostało, choć w latach sześćdziesiątych XX wieku stał tam zespół żeliwnych krzyży nagrobkowych i krat ogrodzeniowych. Przed kościołem stoi od 1921 roku pomnik poległych w pierwszej wojnie światowej; po wojnie zdjęto z niego orła i tablice, a na cokole stoi dziś figura Jezusa. Pierwszy z dwóch cmentarzy wiejskich leży w zachodniej części miejscowości, a jego granice wyznacza w dużej mierze ukształtowanie terenu. Drugi założono na północ od zabudowań, przy drodze polnej, po jej zachodniej stronie. Z pierwotnego układu obu cmentarzy wiejskich został tylko szpaler granicznego starodrzewu.

Nagrobków zachowało się niewiele; są zniszczone i pozbawione tabliczek inskrypcyjnych, więc nazwisk pochowanych nie da się dziś odczytać.

W 1784 roku Sierakowo liczyło 21 dymów; mieszkali tu pastor i zakrystian. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, z filią w Kuleszewie; należały do niego Cunsow, Zajączkowo, Łosino i młyn łosiński. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 2055 dusz i gminę kościelną w Kulsow (Kuleszewo), oddaloną o 4 kilometry. Pastorem był Siegfried Finkbein.

Czwarty cmentarz leżał na ówczesnym wschodnim skraju wsi, po prawej stronie drogi do Łosina. Pozostałości cmentarza zlikwidowano w latach siedemdziesiątych XX wieku, ale portal cmentarzy powiatu słupskiego notuje tu aleję świerkową, rumowisko betonowych nagrobków i żeliwny krzyż z grobu dziecięcego. Z odpowiednika dzisiejszych ksiąg wieczystych, przechowywanego w słupskim oddziale Archiwum Państwowego w Koszalinie, wiadomo, że wydzielono go z prywatnego majątku rodziny Siemersów na przełomie 1892 i 1893 roku. W tym samym zapisie podano, że teren przeznaczono na nekropolię i przekazano w zarząd gminie Sierakowo. Portal podaje natomiast, że cmentarz na wschodnim skraju wsi istniał już w 1877 roku. W czerwcu 2020 roku Słupskie Stowarzyszenie Eksploracyjno-Historyczne „Gryf” odnalazło tam krzyże nagrobne.

Od jesieni 2020 do końca kwietnia 2021 roku powstawało w sąsiedztwie lapidarium upamiętniające dawnych ewangelickich mieszkańców wsi. W dniu 18 czerwca 2021 roku poświęcił je słupski proboszcz ksiądz Wojciech Froehlich; według relacji Rainera Steingräbera, przewodniczącego Stolper Heimatkreise, błogosławił je wraz z katolickim księdzem z Sierakowa, Markiem Konkolem, przy modlitwach i śpiewie po polsku i po niemiecku. Steingräber podaje też, że cmentarz leży nad glinianką, a lapidarium urządzono na terenie tej glinianki, z fragmentów nagrobków. Pieniądze na nie przeznaczył i otworzył je wójt gminy Kobylnica, Leszek Kuliński, zmarły w 2024 roku. W środku lapidarium stoi głaz z dwujęzyczną tablicą, ufundowaną przez Stolper Heimatverein: „Den Verstorbenen von Zirchow zum Gedenken” i „Pamięci byłych niemieckich mieszkańców Sierakowa”.

Wykaz tutejszych pastorów u Ernsta Müllera otwiera Bartholomäus Ketelhut, ordynowany w 1547 roku przez Jakoba Hogensee; gdy w 1577 roku przeszedł w stan spoczynku, urząd objął po nim jego syn Joachim, powołany przez Jakoba von Wobesera, starostę w Lęborku. Parafia należała do synodu Słupsk-Miasto, miała kościół filialny w Kuleszewie (Kulsow), a wchodziły do niej Kończewo (Kunsow), Łosino (Lossin), Zagórki i Zajączkowo. Prawo powoływania duchownego mieli właściciele dóbr w Zirchow i Kulsow — pod koniec XVIII wieku wdowa po hauptmannie von Wobeserze, Christiana Luise z domu Schiebelstein, oraz rotmistrz Christian Wilhelm von Böhn.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał 107 ewangelików w gminie wiejskiej i 110 w obszarze dworskim, bez katolików.

Źródła: K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim, Słupsk 2013, s. 131; E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart (1912), hasło Zirchow, s. 486–487; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Volkszählung vom 2. Dezember 1895, powiat słupski; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie: Sierakowo Słupskie”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 1 (278)/2026, s. 9–15; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1023; R. Steingräber (Stolper Heimatkreise e.V.), korespondencja z autorem atlasu, 29 października i 4 listopada 2026 roku; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 177; portal „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim”, hasło Sierakowo Słupskie; R. Steingräber, „Lapidarium in Sierakowo Słupskie (Zirchow)”, stolp.de, 22 stycznia 2021; R. Steingräber, „Eröffnung des Lapidarium im ehemaligen Zirchow, Kreis Stolp”, stolp.de, 5 lipca 2021; R. Steingräber, „Die Kirche von Zirchow”, „Stolper Heft” 2021, s. 89–103.