Sieroczyn — cmentarz ewangelicki

Sieroczyn, do 1945 roku Buschwinkel, przejściowo po wojnie Buszewo, leży w gminie wiejskiej z siedzibą w Człuchowie. Po dawnej społeczności ewangelickiej został tu cmentarz — wojewódzka ewidencja zabytków wymienia go pod pozycją 119 jako cmentarz ewangelicki. Karta cmentarza z 1992 roku datuje jego założenie na połowę dziewiętnastego wieku.

Nowożytna historia osady zaczyna się na początku XIX wieku i ma charakter kolonizacyjny: w 1864 roku stały tu 93 budynki, w tym 39 domów mieszkalnych. Katolicy należeli do parafii w Człuchowie — Słownik geograficzny wymienia Buschwinkel wśród jej wsi. Słownik podaje, że katolicka parafia w Człuchowie liczyła w 1867 roku 3430 dusz.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Buschwinkel jako kolonię. Notował tu 39 domów mieszkalnych i 321 mieszkańców, w tym 149 ewangelików, 168 katolików i cztery osoby innych wyznań. Ewangelicy należeli do parafii ewangelickiej w Człuchowie; dzieci należały do okręgu szkolnego w Człuchowie.

W wykazie gmin ze spisu z 1 grudnia 1885 roku Buschwinkel nie występuje osobno — ani wśród gmin wiejskich, ani wśród obwodów dworskich powiatu człuchowskiego. Wieś należała do powiatu człuchowskiego, którego przynależność prowincjonalna była zmienna: do lat 1919–1920 były to Prusy Zachodnie z rejencją kwidzyńską, a w latach 1920–1938 Marchia Graniczna Poznań–Prusy Zachodnie z rejencją pilską. W dniu 1 października 1938 roku powiat przeszedł do prowincji Pomorze, nadal z rejencją pilską (Regierungsbezirk Grenzmark Posen-Westpreußen). Przed wojną działała we wsi szkoła, czynna do przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku.

Karta cmentarza z 30 października 1992 roku ocenia jego stan słowami: „brak nagrobków, drzewostan przerzedzony”. Cmentarz, liczący 0,32 hektara, leżał przy drodze wiejskiej w pobliżu pętli autobusowej i sklepu; nie było wtedy ani ogrodzenia, ani mogił, a czytelne pozostały granice pierwotnego układu przestrzennego z podziałem alejowo-kwaterowym. Ze starodrzewu zachowało się sześć lip, dąb i żywotnik, w runie rósł barwinek, a teren zarastał gęsty podrost i krzewy.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku liczy tę miejscowość razem ze Schlochau w parafii Człuchów (Schlochau) i podaje łącznie 1817 ewangelików.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków (wykaz cmentarzy, gmina Człuchów, pozycja 119); Sieroczyn — InfoPolska [kopia archiwalna 2014-04-13]; Sieroczyn — Zabytki gminy Człuchów; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, hasło Człuchowo; „Gesetz über die Gebietsbereinigungen in den östlichen preußischen Provinzen. Vom 21. März 1938”, § 4 i § 13, w: „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern” 70 (1938), s. 51–53; obwieszczenie konsystorza pomorskiego z 25 października 1938 roku, tamże, s. 197–198; karta cmentarza w Sieroczynie, oprac. H. Grecki, 1992 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 128–129; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82.