Sierpowo — cmentarz ewangelicki 380 metrów na południe od kościoła

Ten cmentarz to samodzielna nekropolia ewangelicka Sierpowa, odrębna od cmentarza przykościelnego; leży około 380 metrów na południe od kościoła. We wsi zachowały się dwa cmentarze ewangelickie. Sierpowo, do 1945 roku Breitenfelde, lokowali Krzyżacy około 1352 roku; wieś leżała w powiecie człuchowskim.

Kościół stał tu przed Reformacją i był parafialny — w 1410 roku dziekan Mikołaj zaliczył go do dekanatu chojnickiego. W 1617 roku arcybiskup Gembicki umieścił kościół w Sierpowie w spisie kościołów nowo założonego dekanatu w Czarnem. Wizytacja Trebnica pisała o nim w 1653 roku, że znajdował się „bezprawnie w ręku innowierców”; tamta świątynia się nie zachowała. Ksiądz Panske zaliczył kościół w Breitenfelde do dawnych, jeszcze krzyżackich albo starszych kościołów przejętych przez luteranów, zastrzegając, że dawność „pewnie tylko się zgadza co do Konarzyn”. Że dziedzice wsi sprzyjali nowej wierze, przyjmuje Hermann Freytag: wśród świadków aktu, którym starosta Stanisław Latalski powołał luterańskiego duchownego Jana Elharda na proboszcza Człuchowa, wymienia braci Petrusa i Markusa Bornów, dziedziców Breitenfelde. Freytag zalicza tych świadków do ewangelickiej szlachty okolicy.

Bär, opisując zasoby metrykalne tej parafii, notuje księgi chrztów, ślubów i zgonów prowadzone dla Sierpowa od 1683 roku, a dla Lędyczka od 1798. Bär dopowiada wprost, że dawniej probostwo było w Sierpowie. Jedna karta najstarszego rejestru sierpowskiego, obejmująca styczeń–kwiecień 1683 roku, przetrwała w Archiwum Państwowym w Gdańsku.

Własny kościół, ryglowy, służył ewangelikom do 1945 roku; 21 września 1947 roku poświęcono go dla katolików jako świątynię filialną pod wezwaniem świętego Judy Tadeusza. Według listu ks. Kriegera z 1948 roku, administratora rzymskokatolickiej parafii w Uniechowie, do której należało wtedy Sierpowo, poniemieckie cmentarze tej parafii miały rozwalone płoty i były zarośnięte krzakami, a stały na nich tablice i pomniki z niemieckimi napisami.

Kościół wzniesiono w konstrukcji szachulcowej w 1668 roku (Harnoch 1890, s. 501); rejestr zabytków datuje go na drugą połowę XVII wieku. Inwentarz zabytków Prus Zachodnich z 1887 roku podaje dla kościoła rok 1768. W tym samym miejscu inwentarz opisuje obraz ołtarzowy sprzed około 1680 roku. Inwentarz wskazuje jako najstarszy datowany kościół ewangelicki powiatów chojnickiego i człuchowskiego świątynię w Groß Peterkau z 1628 roku, a przy Bärenwalde dopuszcza nawet wiek XVI.

Według pruskich ksiąg hipotecznych Sierpowo składało się z dwóch działów: A należał do Grabowskich — Andrzeja Teodora, od 1722 roku jego syna Andrzeja Teodora, potem Jana i jego synów, a od 1772 roku Ignacego; B — przed 1736 rokiem do Johanna Georga von Borna, potem do jego syna Richarda Moritza Lorenza, rotmistrza polskiego. W wykazie wasali z 1774 roku Sierpowo figuruje wśród dóbr 30-letniego hrabiego Ignacego Grabowskiego. W 1778 roku dział B przeszedł do Ignacego Goetzendorf-Grabowskiego.

Wykaz gmin z 1 grudnia 1885 roku ujmuje wieś w dwóch wierszach. W gminie wiejskiej mieszkały 244 osoby — 239 ewangelików, ani jednego katolika i pięć osób wyznania mojżeszowego (strona 158, pozycja 10) — a w obwodzie dworskim 276 osób, w tym 256 ewangelików i dwudziestu katolików (strona 162, pozycja 88). Ewangelicy należeli do parafii w Lędyczku, katolicy do parafii w Heinrichswalde.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 220 ewangelików i 160 w obszarze dworskim, a w całej tutejszej parafii 730 dusz.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau (Kreis Schlochau, s. 158, poz. 10 i s. 162, poz. 88); „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV, oprac. J. Heise, Danzig 1887, s. 388, 396–397; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 501–502; ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 334; ks. P. Panske, „Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej reformacji i przeciwreformacji”, Toruń 1925, s. 23; M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908, hasło Landeck; Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, informacje o parafii Chrystusa Króla Wszechświata w Krzemieniewie (kościół filialny w Sierpowie); M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1, s. 73, 76; M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 563 (s. 22), nr 1248 (s. 105); H. Freytag, „Die Reformation in der Starostei Schlochau”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 48, Danzig 1905, s. 74; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 80; Archiwum Państwowe w Szczecinie, Urząd Wojewódzki Szczeciński, sygn. 65/317/0/5/1295 („Sprawy wyznaniowe”, 1947–1948), k. 571–572 (list ks. Kriegera, administratora parafii rzymskokatolickiej w Uniechowie, do starostwa człuchowskiego, Bińcze, 22 lipca 1948 roku).