Dziedzictwo › Katalog › Skórowo

Cmentarz · powiat słupski

Skórowo — stary cmentarz wiejski (ewangelicki)

niem. Schurow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Schurow
Miejscowość
Skórowo, gm. Potęgowo
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
dawny cmentarz wiejski (relikt, zarośnięty)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Skórowo, po niemiecku Schurow, w powiecie słupskim, miało dwa duże cmentarze: przykościelny i wiejski. Do wiejskiego wychodzi się ceglaną furtą z cmentarza przykościelnego na drogę gruntową biegnącą na północ; kilkadziesiąt metrów dalej, po jej zachodniej stronie, leży wzniesienie, na którym go założono. Pierwotnie zajmował dwa wzniesienia przedzielone polną drogą. Do dziś w części północnej został tylko jeden nagrobek, w południowej natomiast stoi kilka steli i postumentów — dość, by odczytać przebieg poszczególnych rzędów. Południową część przedzielono drutem kolczastym, ale granice od tej strony i od zachodu pozostają czytelne. W ich narożniku rośnie lipa, drugą, w narożniku przeciwległym, wycięto. Cały teren gęsto porastają dziś samosiewy drzew i krzewów.

Skórowo jako wieś parafialną wzmiankowano w 1530 roku, a kościół wizytowano w 1590; obecna neogotycka świątynia stanęła w 1859 roku, a jej organy pochodzą z 1834 roku, ze starego kościoła świętego Piotra w Słupsku. Ze skórowską plebanią wiąże się ród Litzkowów: Johann Daniel Litzkow, pastor w Lęborku w latach 1743–1756, był synem Daniela, pastora w Skórowie w latach 1689–1711.

W 1784 roku Skórowo liczyło 21 dymów; mieszkali tu pastor i zakrystian. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, pod patronatem właścicieli Skórowa i Pogorzelic; należały do niego między innymi Darżewo, Runowo, Żychlin, folwark Potęgowo, Pogorzelice i leśniczówka Wusette. Franz Tetzner przytacza świadectwo, według którego w powiecie słupskim — obok Gardny, Rowów i Damna — także w Skórowie, Mikorowie, Budowie i Nożynie wygłaszano kazania „w mowie, która jest złą polszczyzną”.

Skórowo było siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, należącym do Kościoła unii staropruskiej. W spisie z 2 grudnia 1895 roku naliczono w gminie wiejskiej 165 ewangelików i ani jednego katolika. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 3170 dusz, gminę kościelną w Langeböse (Pogorzelice), oddaloną o 8 kilometrów, i kaplicę w Groß Runow (Runowo), oddaloną o 5 kilometrów. Pastorem był Erich Backe.

W 1940 roku parafia obejmowała między innymi Darsow, Groß Runow, Klein Gluschen, Langeböse, Pottangow, Schierwens i Zechlin; księgi metrykalne prowadzono od 1646 i 1654 roku.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a kościół przejęli katolicy.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Skórowo, s. 163–164; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 9; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 231 i 513; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1002–1003; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 172.

Położenie: 54,5082° N, 17,5264° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (Cmentarz wiejski — poligon OSM landuse=cemetery way 1391511167 'Stary cmentarz poniemiecki (ewangelicki)' (centroid 54.5082503, 17.5263837), około 170 m na N i lekko na W od kościoła; zgodne z monografią (kilkadziesiąt m na N od furty, W strona drogi gruntowej, na wzniesieniu). Rozdzielenie od CM-0850 (przykościelny).)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1002–1003
  5. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 172
  6. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 231 i 513

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0851
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.