Dziedzictwo › Katalog › Skórowo
Cmentarz · powiat słupski
Skórowo — stary cmentarz wiejski (ewangelicki)
niem. Schurow
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Schurow
- Miejscowość
- Skórowo, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- dawny cmentarz wiejski (relikt, zarośnięty)

Skórowo, po niemiecku Schurow, w powiecie słupskim, miało dwa duże cmentarze: przykościelny i wiejski. Do wiejskiego wychodzi się ceglaną furtą z cmentarza przykościelnego na drogę gruntową biegnącą na północ; kilkadziesiąt metrów dalej, po jej zachodniej stronie, leży wzniesienie, na którym go założono. Pierwotnie zajmował dwa wzniesienia przedzielone polną drogą. Do dziś w części północnej został tylko jeden nagrobek, w południowej natomiast stoi kilka steli i postumentów — dość, by odczytać przebieg poszczególnych rzędów. Południową część przedzielono drutem kolczastym, ale granice od tej strony i od zachodu pozostają czytelne. W ich narożniku rośnie lipa, drugą, w narożniku przeciwległym, wycięto. Cały teren gęsto porastają dziś samosiewy drzew i krzewów.
Skórowo jako wieś parafialną wzmiankowano w 1530 roku, a kościół wizytowano w 1590; obecna neogotycka świątynia stanęła w 1859 roku, a jej organy pochodzą z 1834 roku, ze starego kościoła świętego Piotra w Słupsku. Ze skórowską plebanią wiąże się ród Litzkowów: Johann Daniel Litzkow, pastor w Lęborku w latach 1743–1756, był synem Daniela, pastora w Skórowie w latach 1689–1711.
W 1784 roku Skórowo liczyło 21 dymów; mieszkali tu pastor i zakrystian. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, pod patronatem właścicieli Skórowa i Pogorzelic; należały do niego między innymi Darżewo, Runowo, Żychlin, folwark Potęgowo, Pogorzelice i leśniczówka Wusette. Franz Tetzner przytacza świadectwo, według którego w powiecie słupskim — obok Gardny, Rowów i Damna — także w Skórowie, Mikorowie, Budowie i Nożynie wygłaszano kazania „w mowie, która jest złą polszczyzną”.
Skórowo było siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, należącym do Kościoła unii staropruskiej. W spisie z 2 grudnia 1895 roku naliczono w gminie wiejskiej 165 ewangelików i ani jednego katolika. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 3170 dusz, gminę kościelną w Langeböse (Pogorzelice), oddaloną o 8 kilometrów, i kaplicę w Groß Runow (Runowo), oddaloną o 5 kilometrów. Pastorem był Erich Backe.
W 1940 roku parafia obejmowała między innymi Darsow, Groß Runow, Klein Gluschen, Langeböse, Pottangow, Schierwens i Zechlin; księgi metrykalne prowadzono od 1646 i 1654 roku.
Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a kościół przejęli katolicy.
Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Skórowo, s. 163–164; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 9; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 231 i 513; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1002–1003; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 172.
⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (Cmentarz wiejski — poligon OSM landuse=cemetery way 1391511167 'Stary cmentarz poniemiecki (ewangelicki)' (centroid 54.5082503, 17.5263837), około 170 m na N i lekko na W od kościoła; zgodne z monografią (kilkadziesiąt m na N od furty, W strona drogi gruntowej, na wzniesieniu). Rozdzielenie od CM-0850 (przykościelny).)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1002–1003
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 172
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 231 i 513
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0851
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka