Dziedzictwo › Katalog › Skrzeszewo

Cmentarz · powiat kartuski

Skrzeszewo (gmina Sierakowice) — cmentarz ewangelicki

niem. Schrödersfelde

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Schrödersfelde
Miejscowość
Skrzeszewo, gm. Sierakowice
Dawny powiat
Kreis Karthaus (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
kartuski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)

W Skrzeszewie koło Załakowa, w gminie Sierakowice, leży cmentarz poewangelicki. Ewidencja zabytków notuje tu cmentarz poewangelicki; w danych tego cmentarza M. Drzewiecki podaje gminę Sierakowice. W zbiorze M. Drzewieckiego zdjęcia pokazują kamienny mur, stare dęby i pojedyncze podstawy krzyży na otwartym, pustym terenie.

W wykazie powiatu kartuskiego ze spisu z 1 grudnia 1885 roku, na stronie pięćdziesiątej drugiej, pod pozycją sto siódmą, Schrödersfelde ma parafię katolicką w Sierakowicach. W tym samym wykazie parafię katolicką w Sierakowicach ma sąsiednie Załakowo. W haśle „Skrzeszewo” Słownik geograficzny wymienia tę wieś wśród wsi parafii katolickiej Sierakowice.

Spis z 1885 roku notuje 133 mieszkańców, w tym 99 ewangelików i 34 katolików. W spisie z 1 grudnia 1910 roku, przy niemieckiej nazwie Schrödersfelde, wieś liczy 224 mieszkańców. W tym samym spisie niemiecki jako język ojczysty zapisano przy 28 osobach, wszystkich wyznania ewangelickiego.

Parafią ewangelicką była Bukowina; wykaz z 1885 roku zapisuje ją jako „Buckowin, Prov. Pomm.”, czyli Bukowinę w prowincji Pomorze. W wykazie z 1910 roku zapisano ją jako „Buckowin, Prv. Pommern”. Ten sam zapis mają w wykazie z 1885 roku sąsiednie Załakowo oraz Kaminitza i Kaminitzamühl. Spis pomorski z 1895 roku pokazuje Bukowinę od drugiej strony granicy: Buckowin figuruje w powiecie lęborskim jako siedziba własnej parafii ewangelickiej. W tym samym spisie parafią katolicką Bukowiny są Sierakowice w Prusach Zachodnich. Do tej samej Bukowiny spis z 1910 roku kieruje również sąsiednią Kaminitzamühle. W tym samym spisie do Bukowiny należą leżące dalej na północ Niepoczołowice (Wahlendorf).

Po 1945 roku ludność niemiecko-ewangelicka opuściła wieś.

Skrzeszewo Żukowskie to inna wieś tej samej nazwy, opisana osobno; tam osiedlili się koloniści ewangeliccy sprowadzeni około 1820 roku przez Georga von Kleista i tam leżą działki 335, 336 i 628. W spisach pruskich z 1885 i 1910 roku wieś pod Żukowem figuruje pod własną nazwą, Krissau; w 1910 roku jej parafią ewangelicką była Przyjaźń.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau (Kreis Karthaus, s. 52, poz. 107); Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern (spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku); Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. X, hasło „Skrzeszewo”; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie).

Fotografie

Kamienny mur cmentarza.
Kamienny mur cmentarza. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Fragment kamienno-betonowej budowli niewiadomego przeznaczenia.
Fragment kamienno-betonowej budowli niewiadomego przeznaczenia. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Teren cmentarza. W tle stare dęby.
Teren cmentarza. W tle stare dęby. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Teren cmentarza.
Teren cmentarza. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Teren cmentarza. Po srodku jedna z nielicznych podstaw krzyża.
Teren cmentarza. Po srodku jedna z nielicznych podstaw krzyża. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Jedna z nielicznych podstaw krzyża.
Jedna z nielicznych podstaw krzyża. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Krzyże z cmentarza w Skrzeszewie. Fot. Lothar Klatt.
Krzyże z cmentarza w Skrzeszewie. Fot. Lothar Klatt. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Satelitarne zdjęcie Lidar przedstawiające teren cmentarza.
Satelitarne zdjęcie Lidar przedstawiające teren cmentarza. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Położenie: 54,4108° N, 17,8389° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Skrzeszewo (gmina Sierakowice) — Wikipedia
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Karthaus
  4. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X, hasło „Skrzeszewo”
  5. Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0277
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.