Dziedzictwo › Katalog › Słajkowo

Cmentarz · powiat wejherowski

Słajkowo — cmentarz ewangelicki

niem. Slaikow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Slaikow
Miejscowość
Słajkowo, gm. Choczewo
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
wejherowski
Parafia ewangelicka
Ossecken (Osieki Lęborskie), Kirchenkreis Lauenburg i. Pom., Kościół Unii Staropruskiej
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)

Słajkowo, po niemiecku Slaikow, leży w gminie Choczewo, a do 1945 roku należało do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze, po pomorskiej stronie dawnej granicy prowincji. W 1912 roku był to samodzielny obwód dworski o powierzchni 318 hektarów, wchodzący w okręg urzędowy Zelasen. Słownik geograficzny podaje 319 hektarów, pocztę w Żelaznej i dziedzica von Koss. Słajkowo związano później z gminą Chottschow, od 1937 albo 1938 roku noszącą zgermanizowaną nazwę Gotendorf.

W zapiskach lęborsko-puckiego sądu ziemskiego z lat 1392–1410 tutejszy właściciel Paweł ze Slavekowa raz po raz wadzi się z salińskim proboszczem i musi stawiać za siebie poręczycieli. W 1784 roku Słajkowo było siedzibą szlachecką dwie i pół mili na północny wschód od Lęborka. Obok folwarku mieszkało dwóch zagrodników — razem siedem dymów; wieś należała do parafii w Salinie (Saulin).

Słownik geograficzny notował tu 95 mieszkańców: 94 ewangelików i jednego katolika. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Slaikow 101 ewangelików i ani jednego katolika. Nielicznych katolików przypisywano parafii w Lęborku, odległej o 22 kilometry.

Własnego kościoła wieś nie miała; cmentarz ewangelicki jest w terenie czytelny jako relikt, a jego położenie wskazał Marek Drzewiecki. W październiku 2026 roku w środku lasu widać było szczątki mniej niż 10 nagrobków: gdzieniegdzie ledwo dostrzegalne betonowe obramowania mogił, bez tablic i bez postumentów. W całości teren cmentarza porasta dziś barwinek. Dziś Słajkowo należy do rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Królowej Polski w Choczewie, w dekanacie Gniewino diecezji pelplińskiej.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg, strona 195, pozycja 154); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 440–441; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X, hasło Słajkowo; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Choczewo; oględziny terenowe i fotografie Dominiki Gzowskiej, 1–2 października 2026 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1081–1082.

Fotografie

Betonowe obramowanie mogiły w barwinku, cmentarz w Słajkowie.
Betonowe obramowanie mogiły w barwinku, cmentarz w Słajkowie. · fot. Dominika Gzowska, 1.10.2026
Ledwo widoczne obramowanie mogiły w runie.
Ledwo widoczne obramowanie mogiły w runie. · fot. Dominika Gzowska, 1.10.2026
Położenie: 54,7240° N, 17,8999° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl)
  3. na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Choczewo
  4. Oględziny terenowe i fotografie Dominiki Gzowskiej, 1–2 października 2026
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1081–1082
  6. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Choczewo na lata 2026–2029, uchwała nr XXXVII/246/2026 Rady Gminy Choczewo z dnia 23 kwietnia 2026 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2026, poz. 1910, s. 58, 105

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0078
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.