Słajszewo — cmentarz ewangelicki

W lesie przy drodze z Sasina do Słajszewa, około kilometra na zachód od zabudowań, wytyczono cmentarz na planie prostokąta, wśród starych lip i kasztanowców. W ewidencji konserwatorskiej cmentarz figuruje na działce 370. Najstarszy dający się odczytać nagrobek pochodzi z 1868 roku. W tym miejscu chowano zmarłych do lat trzydziestych XX wieku. Po 1945 roku, wraz z wysiedleniem ludności niemieckiej, cmentarz opuszczono.

Dziś jest silnie zdewastowany — płyty połamane, groby rozkopane, teren zarośnięty. Podjęta w 2012 roku inicjatywa porządkowa nie doczekała się realizacji.

W 1784 roku Słajszewo leżało trzy mile na północ od Lęborka, nad jeziorem i nad Bałtykiem; do wsi należała część jeziora biebrowskiego. Przy dwóch folwarkach mieszkało 10 zagrodników — razem 15 dymów.

Słajszewo — przed 1945 rokiem Schlaischow — leżało w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), a więc w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Franz Tetzner zapisał jego kaszubską nazwę w postaci Slawüszewo i zaliczył wieś do tych, w których zachowały się, choćby w słabych resztkach, ślady mowy słowiańskiej.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął wieś w dwóch wierszach, jak dwie osobne jednostki. W gminie wiejskiej mieszkało 69 osób — 59 ewangelików i 10 osób wyznania mojżeszowego, ani jednego katolika; w obwodzie dworskim 102 osoby, wszystkie ewangelickie. Urząd stanu cywilnego obie jednostki miały w sąsiednim Sasinie.

Kościoła ani kaplicy tu nie postawiono. W Słajszewie własnego kościoła nie było, a wykaz wsi rozległej parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken) z 1658 roku, który przytacza ksiądz Jakub Fankidejski, obejmuje Szlazowo — pod tą nazwą rozpoznaje się Słajszewo. Do parafii w Ciekocinie (Zackenzin) Słajszewo przeszło później: wikariat powstał tam w maju 1888 roku. W 1903 roku utworzono w Ciekocinie samodzielną parafię, obejmującą Słajszewo, Sasino, Biebrowo, Kurowo i Choczewko.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat lęborski, pozycja 51 wykazu gmin wiejskich i pozycja 148 wykazu obwodów dworskich; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; J. Fankidejski, „Utracone kościoły”, 1880; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — punkt ze zbioru położeń cmentarzy; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1082.