Śledziowa Huta — cmentarz ewangelicki

Śledziowa Huta, po niemiecku Heringshütte, to dawna osada hutnicza na Kaszubach. W XIX i XX wieku była przysiółkiem gminy wiejskiej Rekownica (Recknitz) w powiecie kościerskim (Kreis Berent) w rejencji gdańskiej; w 1885 roku liczyła osiem domów i 49 mieszkańców, a w 1905 roku — 63. W Śledziowej Hucie jest cmentarz ewangelicki z XIX wieku, ujęty w ewidencji zabytków, dziś nieczynny. W pobliżu cmentarza rosną dwie lipy, uznane w 1989 roku za pomnik przyrody.

Wieś założyli w XVII albo XVIII wieku właściciele Rekownicy; w 1772 roku była osadą na udziale Lehwalda w Rekownicy. Według pruskich ksiąg hipotecznych część pustkowia Śledziowa Huta należała do dóbr Rekownica i dzieliła ich losy: po Piotrze Gleißen-Doręgowskim przeszła w 1739 roku na jego córkę Annę, zamężną Lehwald-Jezierską, w 1758 roku na jej syna Jana, a w 1805 roku na Melchiora Karola Lehwald-Jezierskiego.

Według Harnocha sprowadzeni przez dziedziców pomorscy koloniści zbudowali najpierw kościół w Rekownicy, ale katolicki właściciel wsi wkrótce osadził w nim duchownego katolickiego, a ewangelicy wznieśli — za pozwoleniem starosty kościerskiego — drugą świątynię w Nowym Barkoczynie. Do połowy XIX wieku była ona filią parafii w Szymbarku (Schönberg) w powiecie kartuskim. Szymbark obsługiwał wtedy w tych stronach również Stare Grabowo i Grabowską Hutę. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje w Śledziowej Hucie 16 mieszkańców, wszystkich wyznania luterańskiego, i przypisuje ich do parafii luterańskiej w Szymbarku.

Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku nie opisywał Heringshütte osobno, lecz odsyłał do hasła Recknitz. Dla Recknitz podawał 23 budynki mieszkalne i 199 mieszkańców, w tym 127 ewangelików i 72 katolików. Wymieniał tam 17 gospodarstw chłopskich i trzy zagrody chałupnicze. Katolicy należeli do parafii w Alt-Grabau; dzieci należały do okręgu szkolnego w Będominku. W wykazie gmin z 1885 roku odnotowano w Rekownicy (Recknitz) 205 mieszkańców, z tego 120 ewangelików.

Katolicy należeli do parafii w Grabowie Kościerskim, a od 1937 roku do parafii świętego Michała Archanioła w Rekownicy. Ewangelicy z Rekownicy należeli do parafii w Nowym Barkoczynie. Tak podaje wykaz gmin z 1885 roku i wykaz parafii ewangelickich ze spisu z 1 grudnia 1910 roku, w którym Rekownica figuruje pod pozycją 86, przypisana do parafii w Nowym Barkoczynie; przypis do tej pozycji wymienia Heringshütte (74 mieszkańców) osobno, z parafią ewangelicką Schönberg w powiecie kartuskim. Harnoch wymienia szkołę w Rekownicy wśród szkół tej parafii. Własnego kościoła osada nie miała.

Po 1945 roku ludność niemiecka i ewangelicka odeszła. Karta cmentarza z grudnia 1986 roku stwierdza krótko: „Cmentarz zdewastowany”. Zachowane płyty były połamane, pozostała tylko niewielka liczba obramowań i tumb oraz jeden żelazny kojec i fragment drugiego. W karcie zapisano, że teren, otoczony kamiennym obwałowaniem, zarastał samosiewem brzozowym i jarzębinowym. Najstarszy zachowany nagrobek pochodził z 1899 roku, a wśród drzew wyróżniały się trzy stare lipy, z których jedna miała sto centymetrów średnicy pnia.

Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, Kreis Berent, strona 42, pozycja 79; wykaz parafii ewangelickich ze spisu powszechnego z 1 grudnia 1910 roku; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreußen”, Neidenburg 1890; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 88, nr 94; karta cmentarza w Śledziowej Hucie, oprac. G. Olszewska-Hellmann, K. Perucka, Gdańsk 1986 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 1210 (s. 87); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 24, pozycja 218; H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 68, 85.