Dziedzictwo › Katalog › Śliwice

Cmentarz · powiat tucholski

Śliwice — cmentarz ewangelicki

niem. Groß Schliewitz

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Groß Schliewitz
Miejscowość
Śliwice
Dawny powiat
Kreis Tuchel (Regierungsbezirk Marienwerder, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
tucholski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz nieczynny, zaniedbany; głaz z tablicą

Dawny cmentarz ewangelicki w Śliwicach leży na południowym skraju wsi, przy końcu ulicy Tucholskiej, tuż obok budynku dawnego kościoła ewangelickiego. Zajmuje około 0,13 hektara i ma kształt prostokąta. Cmentarz figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, w wykazie gminy Śliwice.

Serwis Lapidaria, poświęcony zapomnianym cmentarzom województwa kujawsko-pomorskiego, podaje jako datę założenia, ze znakiem zapytania, rok 1887 — ten sam, w którym w Śliwicach powstała parafia ewangelicka. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1894 roku. Są tu mogiły obmurowane i ziemne, pola grobowe i postumenty z betonu, lastryka i piaskowca; mimo zniszczeń cmentarz zachował swój kształt, a na nagrobkach można odczytać nazwiska dawnych mieszkańców.

Cmentarz jest nieczynny. W swojej relacji Łukasz Piesik opisuje ten cmentarz jako zaniedbany i zarośnięty. Przy cmentarzu stoi głaz z tablicą informacyjną; według Lapidariów kamień upamiętniający cmentarz stał tu w 2012 roku.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Groß Schliwitz jako wieś. Notował tu 145 domów mieszkalnych i 985 mieszkańców, w tym 48 ewangelików, 891 katolików i 46 osób innych wyznań. Ewangelicy należeli do parafii w Tucholi; katolicy — do miejscowej parafii; miejscowość miała własny okręg szkolny.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 154 ewangelików (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 739 dusz.

Źródła: Lapidaria — zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego, wpis „Cmentarz ewangelicki — Śliwice”; fotopolska.eu, „Śliwice — Cmentarz ewangelicki”; M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908; zgłoszenie i relacja Łukasza Piesika, październik 2026 roku; wojewódzka ewidencja zabytków, powiat tucholski, gmina Śliwice, poz. 299; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 48–49; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 60.

Położenie: 53,7036° N, 18,1683° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Lapidaria — zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego, wpis „Cmentarz ewangelicki — Śliwice”
  2. fotopolska.eu, „Śliwice — Cmentarz ewangelicki”
  3. M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908
  4. Zgłoszenie i relacja Łukasza Piesika, październik 2026
  5. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Toruniu, wykaz zabytków nieruchomych ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków, powiat tucholski, gmina Śliwice
  6. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 60

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1188
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.