Słupsk — kaplica szpitalna św. Jerzego (przeniesiona 1912–1913)

Kaplica szpitalna świętego Jerzego w Słupsku to niewielka budowla późnogotycka, wzniesiona w 1492 roku na rzucie ośmioboku. Dziś mieści galerię sztuki przy słupskim ośrodku kultury.

Walther Bartholdy podaje, że około 1520 roku szpital świętego Jerzego zwano „Seethus” i że stał przed Nową Bramą, obok przytułku Świętego Ducha. Podczas wizytacji w 1535 roku postanowiono go znieść, a ubogich przenieść do szpitali Świętego Ducha i świętej Gertrudy. W praktyce zlikwidowano szpital świętej Gertrudy, a szpital świętego Jerzego przetrwał.

Po pożarze w 1681 roku kaplicę odbudowano w 1689 roku i nakryto barokowym hełmem z latarnią, zachowanym do dziś. W 1913 roku, w związku z przebudową ulicy, kaplicę rozebrano i odbudowano w nowym miejscu.

Słupsk (Stolp) był miastem wydzielonym (Stadtkreis Stolp) w rejencji koszalińskiej (Köslin), w pruskiej prowincji Pomorze.

Inwentarz zabytków z 1894 roku zachował dwie daty wprowadzania Reformacji w Słupsku: w 1522 roku wprowadził ją doktor Johann Amandus — jak zapisano, „w sposób nieco burzliwy” — a w 1526 roku lud rozbił ołtarz główny fary. Skarbiec dominikanów zabrano, jak mówi spis, „przemocą”. Sylwia Wesołowska opisuje pierwsze kroki Reformacji w mieście tak: Christian Ketelhut, związany z kościołem świętego Mikołaja, stracił możliwość działania 31 sierpnia 1522 roku, ale zdążył pozyskać Thomasa Hecketa, proboszcza kościoła Mariackiego. Zamieszki, które wywołał potem Amandus, trwały w latach 1524–1525 i zakończyła je w lipcu 1525 roku interwencja księcia Jerzego I. Słupszczanin Bartholomäus Swawe został 4 maja 1545 roku pierwszym ewangelickim biskupem kamieńskim.

Dawny kościół świętego Mikołaja stał — według inskrypcji — „dwieście lat pusty”. Dnia 23 czerwca 1737 roku urządzono w nim kościół garnizonowy regimentu dragonów von Platena, a w pierwszą niedzielę po Trójcy Świętej duchowny wojskowy Trenckner odprawił w nim „po raz pierwszy ewangelicko-luterańskie kazanie i komunię”.

Źródła: St.-Georgs-Kapelle (Słupsk) — Wikipedia (DE); L. Böttger, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 4: „Der Kreis Stolp”, Stettin 1894; S. Wesołowska, „Geneza reformacji w Księstwie Pomorskim”, „Nasze Pomorze” 2 (2000), s. 177–194; W. Bartholdy, „O Stolpa, du bist ehrenreich…”. Kulturgeschichtliche Beiträge zur Kirchen- und Stadtgeschichte von Stolp, Stolp 1910.