Dziedzictwo › Katalog › Smażyno

Kościół · powiat wejherowski

Smażyno — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Antoniego)

niem. Smasin (od 1942 Mühlental)

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Smasin (od 1942 Mühlental)
Czas budowy
1864
Miejscowość
Smażyno, gm. Luzino
Dawny powiat
Kreis Neustadt in Westpreußen
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Smasin — WŁASNA parafia ewangelicka (siedziba), zał. 1862, w ewangelickiej diecezji (Diözese) Neustadt/Wejherowo
Po 1945
przejęty przez katolików
Dziś
kościół rzymskokatolicki pw. św. Antoniego

Smażyno (niem. Smasin, od 1942 zniemczone na Mühlental), wieś kaszubska w Kreis Neustadt in Westpreußen (Prusy Zachodnie, RB Danzig), dziś gmina Linia, pow. wejherowski. Rzadki przypadek realnej, mocnej warstwy ewangelickiej: w 1862 utworzono tu WŁASNĄ diasporalną parafię ewangelicką (Kirchspiel Smasin) w diecezji Neustadt/Wejherowo, z inicjatywy właściciela majątku Augusta Piepera; pierwszym pastorem został Wilhelm Fischer z Bartoszyc. W 1865 wzniesiono murowany kościół ewangelicki. Parafia obejmowała wsie z terenu dzisiejszych gmin Linia, Szemud i Luzino (m.in.

Barłomino, Wyszecino, Tępcz). Po budowie konkurencyjnego kościoła ewangelickiego w Luzinie (1895–1897) parafia straciła część wiernych. Po 1945 społeczność ewangelicka ustała; kościół przejęli katolicy w 1946 i zaadaptowali do kultu, a w 1971 erygowano parafię rzymskokatolicką pw. św. Antoniego Padewskiego (jedyny dawny kościół ewangelicki na terenie gm. Linia). Dzieje parafii opracował monograficznie Andrzej Janusz (2024).

📷 Archiwalne fotografie (fotopolska.eu, Wikimedia Commons) →
Położenie: 54,4874° N, 18,1044° E — Kaszuby północne Pokaż w atlasie →

Źródła

  1. Fundator kościoła ewangelickiego — GBP Luzino (Eberhard von Zelewski, parafia Smażyno)
  2. Smażyno — Wikipedia (niem. Smasin/Mühlental, kościół 1865, przejęcie 1946, par. RK 1971)
  3. Sołectwo Smażyno — Urząd Gminy Linia
  4. Parafia RK pw. św. Antoniego w Smażynie — Urząd Gminy Linia
  5. Andrzej Janusz, Parafia Smażyno (1862–1945) na tle dziejów ewangelickiej diecezji Wejherowo — Wyd. Region 2024
  6. GOV/GenWiki: Smażyno, Smasin (SMASINJO94BL)
  7. westpreussen.de — Tępcz/Hedille (ev. Kirchspiel Smasin ab 1862, kath. Strepsch, Kreis Neustadt/Danzig)
  8. evangelische Kirche Smasin, Kreis Neustadt, Provinz Westpreußen (kerntopf)
  9. Kreis Neustadt in Westpreußen — de.Wikipedia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.