Dziedzictwo › Katalog › Starbienino
Cmentarz · powiat wejherowski
Starbienino — cmentarz ewangelicki
niem. Gut Starbenin
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Gut Starbenin
- Miejscowość
- Starbienino, gm. Choczewo
- Dawny powiat
- Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- wejherowski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Ossecken (Osieki Lęborskie), Kirchenkreis Lauenburg i. Pom., Kościół Unii Staropruskiej
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (relikt)

Starbienino — w źródłach niemieckich Starbenin, a także Sterbenin i Stärbenin — należało przed 1945 rokiem do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej (Regierungsbezirk Köslin) i prowincji Pomorze (Provinz Pommern). W spisie ziemskim z 1437 roku występuje jako kaszubskie dobro szlacheckie obciążone daninami w naturze; najstarszymi lennikami była rodzina Schönebuhr, pisana też Schönburen, Schimbauren i Schinburen, której przywileje sięgają wstecz poza rok 1575 i trwają po 1621 roku.
W 1871 roku majątek przeszedł w ręce rodziny Hammer: po 1882 roku gospodarowała tu wdowa Hammer z domu von Wittke z dwoma synami, a od 1904 roku młodszy z nich, Erich Hammer. Osobną gminę wiejską Starbenin, w której pod koniec mieszkała jedna osoba, połączono z obwodem dworskim rozporządzeniem gabinetowym z 31 maja 1879 roku.
W 1784 roku Starbienino było siedzibą szlachecką trzy i ćwierć mili na północny wschód od Lęborka, na wzniesieniu. Obok folwarku mieszkało trzech zagrodników — razem dziewięć dymów; wieś miała dobre łąki, wśród nich łąkę Wodden nad brzegiem Bałtyku, i należała do parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken).
Własnego kościoła wieś nie miała, a Starbenin należał do okręgu urzędowego i urzędu stanu cywilnego w Osiekach. Nielicznych katolików przypisywano parafii w Lęborku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Sterbenin 90 ewangelików i jednego katolika. Franz Schultz podaje dla tego majątku 324 hektary i 86 mieszkańców.
Cmentarz poewangelicki leży na południe od wsi, przy leśnej drodze ku Perlinowi nad Jeziorem Choczewskim. Zachowały się pojedyncze nagrobki, złamane podstawy krzyży i zapadliska po mogiłach; teren ogrodzili drewnianym płotem leśnicy. Przy wejściu stoi czarny kamień z inskrypcją z Księgi Koheleta (1,4). Cmentarza nie ujęto w rejestrze zabytków, w którym ze Starbienina figuruje tylko zespół dworski. W wojewódzkiej ewidencji zabytków zapisano go jako cmentarz ewangelicki na działce 260, na stoku wzgórza w lesie, około 1,5 kilometra poza zabudową wsi.
Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg, strona 195, pozycja 156); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 441–442; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1082.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl)
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Choczewo
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1082
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0080
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka