Dziedzictwo › Katalog › Starkowo

Cmentarz · powiat słupski

Starkowo — cmentarz ewangelicki

niem. Starkow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Starkow
Miejscowość
Starkowo, gm. Ustka
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
zdewastowany
Dziś
cmentarz poewangelicki (zaniedbany)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Starkowie leży około 500 metrów na zachód od wsi, przy drodze do Możdżanowa, wśród dawnych pól i łąk. Założono go na przełomie XIX i XX wieku lub na początku XX wieku. Na jego środku stała murowana kaplica z wieżą, rozebrana w latach pięćdziesiątych XX wieku. Dziś cmentarz jest nieczynny i zarośnięty samosiejkami; zachowały się między innymi fragment nagrobka, zarys grobu z granitu, ceglane słupki bramy, studnia cmentarna i przetrzebiony świerkowy starodrzew na granicy. Na północnym skraju pochowano w latach 1949–1950 pierwszych polskich osadników, w tym pięcioro dzieci.

Starkowo (po niemiecku Starkow) leżało w powiecie słupskim (Kreis Stolp) w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. W średniowieczu było własnością norbertanek słupskich, a po sekularyzacji dóbr kościelnych w XVI wieku stało się wsią domenalną (królewską).

W 1784 roku Starkowo, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżało dwie mile na północny zachód od Słupska, pół mili od Bałtyku. Mieszkało tu 15 gospodarzy z wolnym sołtysem, sześciu zagrodników i 10 chałupników-budników. Byli tu też gajowy i nauczyciel — razem 32 dymy. Wieś należała do parafii w Możdżanowie (Mützenow).

Starkowo leżało w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto (Kirchenkreis Stolp-Stadt) Kościoła Unii Staropruskiej; parafia w Możdżanowie (Mützenow) liczyła w 1940 roku około 1000 wiernych. Skład parafii podaje Ernst Müller: gmina Możdżanowo, gmina Starkowo, królewska domena Golęcino i kolonia Scharfenstein z gminy Swołowo. Prawo powoływania duchownego w Możdżanowie należało do władcy krajowego.

Dnia 8 marca 1945 roku do wsi wkroczyła Armia Czerwona.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Starkowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 236; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 473; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Mützenow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 934.

Położenie: 54,5114° N, 16,7986° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Starkowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 934
  4. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Mützenow
  5. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 473

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0766
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.