Stary Dzierzgoń — cmentarz ewangelicki przy kościele

Cmentarz przykościelny w Starym Dzierzgoniu, po niemiecku Alt Christburg, otacza gotycki kościół Wniebowstąpienia Pańskiego w środku wsi. Wojewódzka ewidencja zabytków podaje jego powierzchnię — 24 ary — i datuje założenie na przełom XIII i XIV wieku.

Miejscowość lokowano w 1312 roku jako Alde Kirsburg. Należała do powiatu morąskiego w rejencji królewieckiej, w prowincji Prusy Wschodnie.

Kościół pochodzi z około połowy XIV wieku. Po Reformacji przejęli go ewangelicy; parafia ewangelicka działała tu od 1591 do 1945 roku. Słownik geograficzny wymienia Stary Kiszpork — dawną polską nazwę wsi — wśród parafii ewangelickich powiatu morąskiego. W tym samym haśle Słownik, za księgami starostwa przezmarkowskiego z 1601 roku, wymienia w Starym Kiszporku polskich osadników — Jana Wirę, Bartosza Wirchę, Jędrzeja Narogę, Szymona Szkolnika, Michała Subnika, Jana Kopacznika, Jerzego Zawieję, Benedykta Rostópkę, Jakóba Mroza, Stanisława Stenzla i Marcina Klucznika.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono. Kościół i cmentarz przejął Kościół rzymskokatolicki; świątynia jest dziś kościołem parafii pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego w diecezji elbląskiej. Drugi, młodszy cmentarz dawnej wspólnoty ewangelickiej leży na południe od wsi, przy drodze na Susz.

Almanach parafii Prus Wschodnich z 1912 roku podaje w tutejszej parafii 1990 dusz, 5 szkół i 6 nauczycieli.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, wykaz dla gminy Stary Dzierzgoń, pozycja 250; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, tom VI, hasło Morąg (powiat morąski); Stary Dzierzgoń, cmentarz ewangelicki / Alt Christburg Friedhof — BillionGraves; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30.