Stegna — cmentarz ewangelicki

Stegna, po niemiecku Steegen, dawniej także Kobbelgrube, leży na Mierzei Wiślanej. Cmentarz przykościelny otaczał tu dawny kościół ewangelicki z ceglanym prezbiterium i szachulcową nawą, wzniesiony w latach 1681–1683 na miejscu starszej świątyni z 1609 roku. Wykaz rejestru zabytków województwa pomorskiego wymienia tę świątynię pod numerem A-249 (decyzja z 3 października 1961 roku).

Tutejsza parafia była ewangelicka: luterańska, a po unii pruskiej z 1817 roku unijna; w latach 1920–1939 należała do Kościoła Ewangelickiego Wolnego Miasta Gdańska. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w Steegen 122 budynki mieszkalne i 1116 mieszkańców, w tym 1085 ewangelików, 18 katolików, dziewięciu mennonitów i czterech Żydów. Wymieniał tu 26 gospodarstw chłopskich i 67 zagród chałupniczych. Miejscowość miała własny okręg szkolny.

Według spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku gmina liczyła 1142 mieszkańców: 1133 ewangelików, 5 katolików i 4 innych chrześcijan. Spis z 1 grudnia 1905 roku wykazał 1240 mieszkańców: 1198 ewangelików, 20 katolików, 17 innych chrześcijan i pięciu Żydów. Ewangelicy należeli do parafii w Stegnie, katolicy w 1905 roku do parafii w Cyganku (Tiegenhagen) w powiecie malborskim.

W 1897 roku parafia miała dwóch pastorów. W maju 1897 roku drugi pastor w Stegnie, August Hankwitz, ogłosił w berlińskim „Reichsbote” swoje zaręczyny z Elfriede Gründel, drugą córką podpułkownika w stanie spoczynku Roberta Gründela z Malborka.

Administracyjnie Steegen wchodził w skład powiatu Danziger Niederung — przed 1920 rokiem w prowincji Prusy Zachodnie, w rejencji gdańskiej, a w latach 1920–1939 w Wolnym Mieście Gdańsku. Z dniem 1 października 1939 roku wschodnią część powiatu, w tym Stegnę i Sztutowo, włączono do powiatu Großes Werder w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie.

Almanach parafii ewangelickich Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1927 roku wymienia ten cmentarz jako jedyny cmentarz parafii w Stegnie, liczącej wtedy 8167 ewangelików. W 1927 roku patronem parafii była gmina miejska Gdańsk. W parafii uczyło wtedy w dwunastu szkołach dwudziestu pięciu nauczycieli ewangelickich.

Po 1945 roku kościół przejęli katolicy — dziś jest to kościół parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa — a dawny cmentarz przykościelny zlikwidowano. Karta cmentarza z 5 września 1994 roku, przechowywana w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, opisuje go jako nieczynny, o powierzchni 0,7 hektara, bez nagrobków i mogił; z dawnego układu została aleja lipowa.

Według karty fragmenty nagrobków przenoszono prawdopodobnie w latach pięćdziesiątych XX wieku na sąsiedni cmentarz parafialny i tam używano powtórnie. Ta sama karta wspomina „obecny parking przy kościele” przy wschodniej bramie; mieszkanka wsi wskazała w 2026 roku, że dawny cmentarz był tam, gdzie dziś jest ten parking.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Kobbelgrube i podaje tu 1257 ewangelików.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Żuławy Wiślane — cmentarze ewangelickie; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, strony 20–21, pozycja 60; Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Heft II: Provinz Westpreußen (spis z 1 grudnia 1905), Berlin 1908, powiat Danziger Niederung, strony 26–27, pozycja 60; wykaz rejestru zabytków województwa pomorskiego Narodowego Instytutu Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026; zgłoszenie z terenu: relacja mieszkanki w komentarzu pod wpisem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Gdańsk-Gdynia-Sopot na Facebooku (30 września 2026); „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, Danzig 1927, s. 24–25; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 61, pozycja 309; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 24; „Der Reichsbote” (Berlin), 4 czerwca 1897 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).