Dziedzictwo › Katalog › Stilo

Cmentarz · powiat wejherowski

Stilo — cmentarz ewangelicki

niem. Stilo (Stilo-Kathen)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Stilo (Stilo-Kathen)
Miejscowość
Stilo, gm. Choczewo
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pom. (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze)
Powiat dziś
wejherowski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Po dawnych mieszkańcach Stilo został niewielki cmentarz. Leży on na wzniesieniu, około 800 metrów od osady. Podczas oględzin w 2014 roku nie znaleziono tam kamiennych elementów nagrobnych; zachował się fragment częściowo zniszczonego drewnianego ogrodzenia. W tym miejscu leży na ziemi deska, niegdyś przybita do drzewa, z rytym napisem „JA JESTEM ŚWIATŁOŚCIĄ ŚWIATA”. Autorzy dokumentacji dopuszczają dwie możliwości: albo był to pochówek doraźny — poepidemiczny lub ofiar katastrof morskich — albo cmentarz bardzo stary, zatarty jeszcze przed wojną. Obiekt nie figuruje w wykazie zabytków gminy Choczewo.

Stilo, po niemiecku Stilo-Kathen, a dziś Osetnik, to kolonia w sołectwie Sasino, w gminie Choczewo w powiecie wejherowskim, przy latarni morskiej. Przed 1945 rokiem należała do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg i. Pom.) w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Franz Schultz umieścił ją w 1912 roku w wykazie miejsc zamieszkanych powiatu jako „Stilokathen bei Neu Sassin”, czyli przysiółek przy Nowym Sasinie. Nowy Sasin (Neu Sassin), przy którym Franz Schultz notował Stilo, spis powszechny z 1895 roku zalicza do obwodu dworskiego Sassin w powiecie lęborskim. W dokumentacji FotoExploracje podano, że w 1895 roku osada liczyła ośmioro mieszkańców. Po uruchomieniu latarni, budowanej w latach 1904–1906, liczba mieszkańców nie przekraczała 25 osób. Kościoła ani kaplicy tu nie było.

Po 1945 roku osada była polska, a urzędową nazwę Osetnik ustalono w 1948 roku.

Źródła: FotoExploracje (Lębork), dokumentacja cmentarza ewangelickiego w Stilo — materiały z oględzin terenu w 2014 roku, konsultacja Jarosław Gburczyk; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 37 (wykaz miejsc zamieszkanych, pozycja 208); A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Lauenburg i. Pomm., s. 194, pozycja 144 (obwód dworski Sassin i jego osady).

Położenie: 54,7855° N, 17,7532° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — punkt „Stilo” w jego zbiorze położeń cmentarzy)

Źródła

  1. FotoExploracje (Lębork) — cmentarz ewangelicki w Stilo, materiały z oględzin terenu w 2014 roku, konsultacja Jarosław Gburczyk
  2. A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen", Neidenburg 1890
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0951
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.