DziedzictwoKatalog › Stogi Malborskie

Zbór · powiat malborski

Stogi Malborskie — dom modlitwy menonicki (Heubuden)

niem. Heubuden

Rodzaj
zbór (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Heubuden
Czas budowy
1768 — drewniany (konstrukcja zrębowa)
Miejscowość
Stogi Malborskie
Dawny powiat
Kreis Marienburg
Po 1945
zburzony
Dziś
nie istnieje (zachowany największy cmentarz mennonicki w Polsce)

Stogi (do 1945 Heubuden, dawniej Hejbudy) — wieś olęderska na Wielkich Żuławach Malborskich (Gross-Werder). Do 1920 w Kreis Marienburg (rejencja gdańska, Prusy Zachodnie); po 1920, jako teren na zachód od Nogatu, w Wolnym Mieście Gdańsku (Landkreis Großes Werder). Heubuden było siedzibą największej wiejskiej gminy MENNONICKIEJ Niemiec Wschodnich (Heubuden-Marienburg; nurt staroflamandzki, korzenie niderlandzkie) — wspólnoty anabaptystycznej, odrębnej od luteran. Drewniany kościół mennonicki wznoszono od 1768 (przywilej biskupa chełmińskiego), rozbudowany 1853, na ok. 800 miejsc; filia w Malborku 1906–1907.

Obok mennonicki cmentarz (wzmiankowany 1755), dziś zabytek (nr rej. A-1250) — 2,6 ha, ok. 260 obramowań grobów i 78 charakterystycznych stel; chowano mennonitów i ewangelików. W 1929 gmina liczyła 1092 członków i 358 dzieci. W 1945 wspólnota rozproszona (Dania, RFN, Urugwaj, Kanada), kościół przejęty przez katolików.

Położenie: 54,0640° N, 18,9690° E — Żuławy Pokaż w atlasie →

Źródła

  1. GAMEO — Heubuden (Pomeranian Voivodeship, Poland), Mennonite Encyclopedia t. 2 s. 730–735 (archiwum Wayback 2009)
  2. pl.wikipedia — Stogi (województwo pomorskie): dawn. Heubuden/Hejbudy, gm. Malbork, cmentarz mennonicki nr rej. A-1250
  3. pl.wikipedia — Cmentarz mennonicki w Stogach
  4. de.wikipedia — Heubuden (przekierowanie do Gmina Malbork / Landgemeinde Malbork)
  5. Cmentarz mennonicki w Stogach Malborskich (Gazeta Wyborcza Trójmiasto) — dane 1820: 301 mieszk., 202 mennonitów; opis nekropolii
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.