Dziedzictwo › Katalog › Stogi Malborskie
Zbór · powiat malborski
Stogi Malborskie — dom modlitwy menonicki (Heubuden)
niem. Heubuden
- Rodzaj
- zbór (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Heubuden
- Czas budowy
- 1768 — drewniany (konstrukcja zrębowa)
- Miejscowość
- Stogi Malborskie
- Dawny powiat
- Kreis Marienburg
- Po 1945
- zburzony
- Dziś
- nie istnieje (zachowany największy cmentarz mennonicki w Polsce)
Stogi (do 1945 Heubuden, dawniej Hejbudy) — wieś olęderska na Wielkich Żuławach Malborskich (Gross-Werder). Do 1920 w Kreis Marienburg (rejencja gdańska, Prusy Zachodnie); po 1920, jako teren na zachód od Nogatu, w Wolnym Mieście Gdańsku (Landkreis Großes Werder). Heubuden było siedzibą największej wiejskiej gminy MENNONICKIEJ Niemiec Wschodnich (Heubuden-Marienburg; nurt staroflamandzki, korzenie niderlandzkie) — wspólnoty anabaptystycznej, odrębnej od luteran. Drewniany kościół mennonicki wznoszono od 1768 (przywilej biskupa chełmińskiego), rozbudowany 1853, na ok. 800 miejsc; filia w Malborku 1906–1907.
Obok mennonicki cmentarz (wzmiankowany 1755), dziś zabytek (nr rej. A-1250) — 2,6 ha, ok. 260 obramowań grobów i 78 charakterystycznych stel; chowano mennonitów i ewangelików. W 1929 gmina liczyła 1092 członków i 358 dzieci. W 1945 wspólnota rozproszona (Dania, RFN, Urugwaj, Kanada), kościół przejęty przez katolików.
Źródła
- GAMEO — Heubuden (Pomeranian Voivodeship, Poland), Mennonite Encyclopedia t. 2 s. 730–735 (archiwum Wayback 2009)
- pl.wikipedia — Stogi (województwo pomorskie): dawn. Heubuden/Hejbudy, gm. Malbork, cmentarz mennonicki nr rej. A-1250
- pl.wikipedia — Cmentarz mennonicki w Stogach
- de.wikipedia — Heubuden (przekierowanie do Gmina Malbork / Landgemeinde Malbork)
- Cmentarz mennonicki w Stogach Malborskich (Gazeta Wyborcza Trójmiasto) — dane 1820: 301 mieszk., 202 mennonitów; opis nekropolii