Strzebielinko — cmentarz ewangelicki

Strzebielinko do 1873 roku nazywało się Strzebielinken, potem Friedrichsrode. Do 1920 roku należało do powiatu wejherowskiego (Kreis Neustadt in Westpreußen) w rejencji gdańskiej, a od 1874 roku do okręgu urzędowego Kolkau numer 25. Były to dobra rycerskie leżące tuż nad granicą pomorską, o powierzchni 403 hektarów — z tego 312 hektarów roli ornej, 14 łąk i 69 lasu. W Mierzynie, po pomorskiej stronie granicy, była poczta dla tych dóbr.

Atlas historyczny Prus Królewskich notuje Strzebielinko w drugiej połowie XVI wieku jako osadę folwarczną w powiecie puckim, w parafii żarnowieckiej. Około 1600 roku pomorska rodzina von Byhow złożyła przy samej granicy majątek z czterech sąsiadujących osad: Czymanowa, Opalina, Kolkowa i Strzebielinka. Kompleks rozpadł się w 1624 roku; trzy osady przeszły w ręce rodzin kaszubskich, a Strzebielinko nabyli von Rexinowie, pomorski ród z Lantau w ziemi lęborskiej, który trzymał je w 1773 roku. Franz Schultz wiąże z tym osobliwość wyznaniową okolicy: katolików było tu mało, a w Strzebielinku i Prusewie do najnowszych czasów nie było ani jednego, wobec czego księgi kościelne w Żarnowcu w ogóle ich nie prowadziły. Strzebielinko było dziedziczną posiadłością pana von Rexina z Lantau, zamieszkaną wyłącznie przez luteranów, z dzierżawcą nazwiskiem Kruse; był to folwark z niewielką liczbą ludzi.

W 1789 roku statystyka notuje szlachecką nowiznę o pięciu dymach, przypisaną do okręgu domenalnego puckiego. Kolejni właściciele to Friedrich Krüger (1823–1837), jego wdowa, major von Brzezowski (1839–1841), major von Hakenbeck (1841–1847), porucznik Karl Hakenbeck od 1848 roku i od 1852 roku Fredrichs — za jego czasów, w 1873 roku, zmieniono nazwę wsi; nową nazwą objęto także tę część Toliszczka, która przeszła w jego ręce.

W 1902 roku dobra liczyły około 400 hektarów, a mieszkało tu 58 osób niemieckich i 44 polskie; właścicielem był major Bruno von Zelewski-Hakenbeck.

W spisie z 1885 roku wykazano pięć domów, piętnaście gospodarstw i 114 mieszkańców, w tym 87 ewangelików i 27 katolików. W spisie z 1 grudnia 1890 roku obwód dworski liczył 94 mieszkańców, w tym 73 ewangelików, których Stefan Ramułt, przeliczając dane spisu, uznał za Niemców. Franz Schultz podaje dla obszaru dworskiego 133 mieszkańców, a spis z 1 grudnia 1910 roku zastał tu 100 osób. W spisie z 1910 roku wszystkie te osoby zapisano jako niemieckojęzyczne; spis wykazał 72 ewangelików i 28 katolików.

Własnego kościoła Friedrichsrode nie miało. Ewangelicy należeli do rozległej parafii w Gniewinie, leżącej po pomorskiej stronie granicy, w okręgu kościelnym Lauenburg na Pomorzu — tak podają spisy z 1885 i 1910 roku. Ernst Müller wymienia przy parafii gniewińskiej trzynaście wsi: obok Strzebielinka są to Gniewinko, Wielki i Mały Perlin, Mierzyno w połowie, Tadzino, Lisewo, Bychowo, Toliszczek, Kolkowo, Opalino, Czymanowo i Nadole. Katolicy podlegali parafii w Żarnowcu. W Gniewinie kościół opisywano jako murowany i neogotycki, wzniesiony w latach 1870–1872; Franz Schultz notuje przy nim wzmiankę z 1400 roku, patronat dziedziców — von Weiherów, von Rexinów i majoratu Woedtke — pożar starego kościoła na początku XVII wieku oraz dzwony z lat 1601 i 1604.

We wsi był cmentarz, założony w drugiej połowie XIX wieku, o powierzchni dwunastu arów. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a nazwę spolszczono. Cmentarz jest dziś zdewastowany i zarośnięty; na jego północnym skraju zachowały się szczątki nielicznych nagrobków i resztki muru.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Franz Schultz pisze, że w Strzebielinku do najnowszych czasów nie było ani jednego katolika, a spis z 1885 roku wykazał tu 27 katolików, spis z 1910 roku — 28.

Źródła: F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 428–430; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912 (kościół w Gniewinie); E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 252; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XI, hasło Strzebielinko; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), Kreis Neustadt, obwody dworskie, pozycja 60; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, s. 60–61, pozycja 61; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Warszawa 1926; „Atlas historyczny Polski. Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku. Suplement”, red. T. Panecki, M. Słoń, cz. II: Komentarz. Indeksy, Warszawa 2021, s. 145; S. Ramułt, „Statystyka ludności kaszubskiej”, Kraków 1899, s. 66.