Dziedzictwo › Katalog › Strzeszewo

Cmentarz · powiat lęborski

Strzeszewo — cmentarz ewangelicki

niem. Stresow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Stresow
Miejscowość
Strzeszewo, gm. Wicko
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
lęborski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Schwartow (Zwartowo, gm. Choczewo) — wg Meyers Gazetteer
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
dwa zdewastowane cmentarze poewangelickie w lesie
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Strzeszewo, po niemiecku Stresow, leży w gminie Wicko. Własnego kościoła nie miało. W lesie na północny zachód od wsi zachowały się dwie sąsiadujące nekropolie ewangelickie: starsza, dziewiętnastowieczna, i młodsza, z początku XX wieku. Są silnie zdewastowane: większość nagrobków jest nieczytelna albo rozgrabiona, elementów żeliwnych brak, układ alejek się zatarł. Odczytano jeden nagrobek — Marthy Hoger (1881–1941). W marcu 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona, a ludność niemiecką wysiedlono.

Strzeszewo było majątkiem rycerskim w powiecie lęborskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze; leżało przy szosie do Wejherowa. W dokumencie z 26 maja 1348 roku wielki mistrz Henryk Tusemer nadał łącznie Choczewo (47 włók) i Strzeszewo (30 włók) wiernemu Jeschkowi, synowi Swinczkena. Urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy mieściły się w Roszczycach, sąd w Lęborku. Wieś nosiła też nazwę kaszubską Strezézowo — pod nią wymienia ją Franz Tetzner w wykazie nazw miejscowych ziemi lęborskiej, obok Sasina, Ulini, Bargędzina, Roszczyc, Maszewa, Zdrzewna, Kopaniewa, Wicka, Wrześcia i Charbrowa.

Opis Pomorza z 1784 roku notuje tu folwark, dwóch chłopów, czterech zagrodników, karczmę i 11 palenisk. Wieś należała formalnie do rzymskokatolickiego kościoła w Białogardzie, ale — jak zanotował w tym opisie Ludwig Wilhelm Brüggemann — „mieszkańcy niemieccy trzymają się kościoła charbrowskiego, polscy zaś salińskiego”.

Słownik geograficzny odnotował 838 hektarów ziemi i stan z 1885 roku: 13 domów i 33 dymy. W tym stanie Słownik zapisał 238 mieszkańców, wśród nich 237 ewangelików i jednego katolika. Pocztę majątek miał według Słownika w Żelaźnie, a parafię katolicką w Lęborku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wymienia Strzeszewo w dziale obwodów dworskich (strony 194–195, pozycja 159) i zapisuje 195 ewangelików, ani jednego katolika. Od 1 stycznia 1902 roku, na mocy aktu z 1901 roku tworzącego gminę kościelną w Zwartowie (Schwartow), Strzeszewo przeniesiono z parafii charbrowskiej do zwartowskiej.

Według Schultza majątek liczył na początku XX wieku 205 mieszkańców. Jego obszar Schultz podaje na 813 hektarów.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, tom XI; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (strony 194–195, pozycja 159); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; FotoExploracje — Strzeszewo; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784, s. 1082; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1901; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, s. 261–262 (hasło Schwartow).

Położenie: 54,7118° N, 17,7460° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, hasło Strzeszewo
  4. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, powiat Lauenburg i. Pomm., s. 194, pozycja 159 („Strejow”)
  5. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. XI, hasło Strzeszewo
  6. F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, tabela parafii nowych
  7. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 36
  8. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784
  9. Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl)
  10. na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Choczewo
  11. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
  12. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasła Charbrow (s. 246) i Schwartow (s. 261–262)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0890
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.