Dziedzictwo › Katalog › Suchorze

Cmentarz · powiat bytowski

Suchorze — cmentarz ewangelicki

niem. Zuckers

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Zuckers
Miejscowość
Suchorze, gm. Trzebielino
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg in Pommern, Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze (nie Kreis Bütow)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Zettin (Cetyń); Amtsbezirk Gumenz (Gumieniec)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Suchorzu, w gminie Trzebielino, założono w lesie, na skraju wsi w stronę Zielina (Sellin) i Miastka — stąd jego niemiecka nazwa Waldfriedhof, cmentarz leśny. Przy wejściu stała kamienna dzwonnica z wieżą i dwoma dzwonami (Glockenhaus), a na wzniesieniu stało rodowe mauzoleum. W 1965 roku kaplicę cmentarną, trupiarnię i mauzoleum wpisano do rejestru zabytków jako budowle na nieużytkowanym cmentarzu, należące do Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Trzebielinie. Stoją tu dziś kamień pamiątkowy z 2000 roku i drewniany krzyż, o które dbają uczniowie miejscowej szkoły.

Suchorze, po niemiecku Zuckers, leżało do 1945 roku w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wieś wzmiankowano w 1478 roku jako dobra rodu von Massow. Własnego kościoła parafialnego nie miała — stała tu tylko mała kaplica. Należała do parafii ewangelickiej w Cetyniu (Zettin) i do okręgu urzędowego Gumieniec (Gumenz). Ernst Müller wymienia Suchorze wprost w składzie tej parafii, obok Cetynia, Poborowa, Zielina, Starkowa i kilku dalszych wsi oraz licznych wybudowań, gospodarstw i kolonii.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Suchorze, po niemiecku Zuckers, miało nauczyciela, a właściciel wsi współsprawował patronat nad kościołem w Cetyniu (Zettin).

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Zuckers jako obwód dworski: 291 mieszkańców, wszyscy wyznania ewangelickiego, z urzędem stanu cywilnego i okręgiem urzędowym w Gumieńcu. W 1939 roku było tu 75 gospodarstw i 398 mieszkańców.

6 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona.

Według księgi adresowej majątków rycerskich Pomorza z 1879 roku właścicielem majątku rycerskiego Suchorze, po niemiecku Zuckers, był Grundiess. W 1879 roku majątek liczył 1091,70 hektara i miał gorzelnię parową. W 1905 roku majątek miał właściciela o nazwisku Siemers. W latach 1911–1928 należał do Wilhelma Meißnera, porucznika rezerwy; liczył wtedy około 600 hektarów.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 816; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 133; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 80 (hasło Zettin); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Rummelsburg, s. 168–169, pozycja 129; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 154–155; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 164–165; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 288; „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie” 1966, nr 18, poz. 148, s. 3.

Położenie: 54,2772° N, 17,1042° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895
  4. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 133
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 816
  6. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 132–133
  7. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 154–155
  8. „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 164–165
  9. „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 288
  10. „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie” 1966, nr 18, poz. 148, s. 3

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0732
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.