Dziedzictwo › Katalog › Sulmin
Cmentarz · powiat kartuski
Sulmin — cmentarz poewangelicki
niem. Sulmin (od 1908 Richthof)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Sulmin (od 1908 Richthof)
- Miejscowość
- Sulmin, gm. Żukowo
- Dawny powiat
- Kreis Danziger Höhe
- Parafia ewangelicka
- Samodzielna parafia ewangelicka w Sulminie od 15 VIII 1907 (wcześniej filiał; parafii macierzystej nie ustalono)
- Po 1945
- przejęty na inny użytek
- Dziś
- zabytkowy cmentarz ewangelicki z kaplicą grobową, odrestaurowany
Sulmin (do 1908 niem. Sulmin, następnie zgermanizowany na Richthof) — kaszubska wieś dziś w pow. kartuskim, przed 1945 w Kreis Danziger Höhe (rej. gdańska, Prusy Zachodnie), w latach 1920–1939 w granicach Wolnego Miasta Gdańska. W 2. poł. XIX w. pruska komisja kolonizacyjna osiedliła tu protestanckich osadników niemieckich (w większości dawnych kolonistów z Rosji), co dało początek miejscowej społeczności ewangelickiej.
Powstał cmentarz ewangelicki (2. poł. XIX w.), a na nim ok. 1890 r. neobarokowa kaplica grobowa rodziny Gralath — właścicieli tutejszego dworu (od 1808). Dla ewangelików wzniesiono jednonawowy kościół z wieżą: kamień węgielny 29 VI 1905, poświęcenie 1906, organy Witteka z Elbląga 1907; 15 VIII 1907 Sulmin stał się samodzielną parafią [gminna ewidencja datuje kościół „ok. 1880" — rozbieżność]. Po 1945 kościół mieścił Seminarium Kościoła Polskokatolickiego (1949–1950), od 1985 Galerię Sulmin (po pożarze 2005 odbudowana, otwarta ponownie 2012). Cmentarz zachowany na skraju wsi, w lesie.
Źródła
- Sulmin — English Wikipedia (przynależność do Kreis Danziger Höhe, Prowincja Prusy Zachodnie, koloniści protestanccy)
- GOV genealogy — Sulmin / Richthof (nazwa niemiecka od 1908, Gutsbezirk, Wolne Miasto Gdańsk 1920–1939, współrzędne)
- Meyers Gazetteer — Danziger Höhe (Kreis, RB Danzig, Westpreußen)
- Muzeum Pomorza — pocztówka ok. 1910: neobarokowy kościół ewangelicki, tag „richthof"
- Gminna ewidencja zabytków Żukowo (PDF) — karty: cmentarz ewangelicki 2. poł. XIX w. (dz. 36), kaplica grobowa Gralathów ok. 1890, kościół poewangelicki rej. 851
- Region Gdański NSZZ Solidarność / Gdańsk Strefa Prestiżu — kościół ewangelicki: kamień węgielny 29 VI 1905, poświęcenie 1906, organy Witteka 1907, parafia od 15 VIII 1907, losy po 1945
- kartuzy.info — Sulmin: dwór Gralathów, kościół poewangelicki jako galeria, historia po 1945