Świchowo — cmentarz ewangelicki

Świchowo, po niemiecku Groß Schwichow, należało przed 1945 rokiem do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg in Pommern) w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy we wsi. Ewangelicy należeli do parafii w Salinie (Saulin). Katolicy podlegali parafii w Lęborku. Przynależność do Salina poświadczają spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, skład tamtejszej parafii u Ernsta Müllera, gdzie Świchowo i Świchówko wymieniono wprost obok pozostałych jej wsi, oraz zapis z 1658 roku, w którym pojawiają się obie miejscowości (w haśle Słownika geograficznego parafia nosi nazwę Sawulino).

Słownik geograficzny przypomina, że w 1493 roku książę Bogusław X nadał tę wieś Wawrzyńcowi Krokowskiemu. Kościół w Salinie był luterański — jak pisze Franz Schultz, od czasów Reformacji, to jest od panowania księcia Jana Fryderyka (1569–1600), a być może i wcześniej. W 1590 roku biskup kujawski Hieronim Rozdrażewski próbował świątynię zająć: wedle relacji Jerzego Wejhera ludzie biskupa byli w środku, ale wycofali się, ostrzeżeni przez zbierających się mieszkańców. Wśród duchownych ewangelickich tamtej epoki Schultz wymienia Braskowskiego w Salinie, dat przy nim nie podając; u Müllera Matthias Braskofski, ordynowany w Gnieźnie, otwiera listę tamtejszych pastorów.

Kościół pozostał ewangelicki do 1945 roku.

W 1784 roku Świchowo leżało półtorej mili na północny wschód od Lęborka. Przy dwóch folwarkach mieszkali gospodarz i czterech zagrodników — razem 11 dymów.

Słownik geograficzny notuje we wsi 91 mieszkańców, wśród nich 3 katolików, na 169 hektarach i w 10 domach, a w dobrach rycerskich 94 mieszkańców i 5 katolików. Franz Tetzner wymienił Świchowo, w formie „Suchowo”, wśród miejsc, gdzie u schyłku dziewiętnastego wieku żyli nieliczni starzy ludzie mówiący po kaszubsku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w gminie wiejskiej Groß Schwichow 77 mieszkańców, wszystkich wyznania ewangelickiego. Osobno policzono obwód dworski „Schwichow”, wspólny dla obu Świchów: 146 mieszkańców, w tym 145 ewangelików i jednego katolika. Przypis wydawnictwa rozbija tę liczbę na Groß Schwichow (8 domów i 106 osób) oraz Klein Schwichow (3 domy i 40 osób). Leksykon Meyersa podaje dla wsi 78 mieszkańców według spisu z 1910 roku.

Cmentarz był filialnym cmentarzem gromadzkim, założonym w 1890 roku jako luterański i mieszczącym pierwotnie około pięćdziesięciu grobów. Leży przy drodze ze Świchowa do Brzeźna Lęborskiego, około pięciuset metrów od wsi. Po 1945 roku opuszczono go i zdewastowano; dziś jest nieogrodzony i zarośnięty, a z dawnego wyposażenia zostały pojedyncze płyty i kamienne podstawy krzyży.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Łęczyce; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Lauenburg, strony 186–187 (gminy wiejskie, pozycja 14) i 194–195 (obwody dworskie, pozycja 153 wraz z przypisem o miejscach zamieszkania); E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 260; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912, s. 165 i 429; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 1, s. 657, hasło „Gross Schwichow”; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1081.