Dziedzictwo › Katalog › Świecichowo

Cmentarz · powiat słupski

Świecichowo — cmentarz ewangelicki

niem. Schwetzkow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Schwetzkow
Miejscowość
Świecichowo, gm. Damnica
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Dammen (Damno), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, Kirchenprovinz Pommern (Kościół Unii Staropruskiej)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Cmentarz poewangelicki
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Świecichowo, do 1945 roku Schwetzkow, nie miało własnego kościoła. Została tu wiejska nekropolia — cmentarz ewangelicki, dziś poewangelicki. Wieś należy obecnie do gminy Damnica.

W 1784 roku Świecichowo liczyło 27 dymów; tutejszy nauczyciel dostawał od króla 40 talarów rocznej pensji łaskawej, a z dóbr płacono 96 talarów daniny przeznaczonej na pensje wiejskich nauczycieli. Wieś leżała wtedy w synodzie słupskim.

Przed 1945 rokiem Schwetzkow leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, na północny wschód od Słupska, między Słupią a Łupawą. Była to wieś z majątkiem i licznymi gospodarstwami chłopskimi, dawne lenno rodu von Schwetzkow, zwanego także von Stojentin — według Pagla obie nazwy oznaczają jeden ród. W 1523 roku wzmiankowano w Schwetzkow Clawesa Swetzkowa z braćmi. Od 1858 roku do 1945 majątek należał do rodziny Holtz.

Według Pagla wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami i należeli do parafii w Damnie, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele unii staropruskiej. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, w którym Schwetzkow figuruje jako obwód dworski, naliczył tu 203 mieszkańców — 184 ewangelików i 19 katolików; katolików przypisał do parafii w Słupsku. Ludność liczyła 234 osoby w 1910 roku, 285 w 1933 i 271 w 1939, a w jednoklasowej szkole uczyło się w 1932 roku 57 dzieci.

8 marca 1945 roku wieś zajęły wojska radzieckie. Ludność niemiecką wysiedlono; kartoteka wysiedlonych z Pomorza ustaliła później 137 dawnych mieszkańców w Republice Federalnej Niemiec i 74 w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Karl-Heinz Pagel podaje, że ostatnim nauczycielem był Siegfried Marzuch. Straty: 7 poległych, 6 zmarłych cywilów, 31 zaginionych.

Karta cmentarza z 30 października 1994 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki usunięte, drzewostan przerzedz.”. Cmentarz o powierzchni 35 arów leżał w południowej części wsi, przy drodze polnej prowadzącej do PGR Głodowa, pośród pól uprawnych; zachowało się wtedy dziewięć mogił, dwa nagrobki oraz kamienny krzyż z 1936 roku, uznany za najstarszy istniejący nagrobek. Z dawnego ogrodzenia pozostał fragment, a wśród gęstych zakrzewień rosły pojedyncze stare dęby, buki, jesion i wiąz.

Źródła: K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern. Zeugnisse seiner deutschen Vergangenheit”, Lubeka 1989, s. 902–904; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, na podstawie spisu powszechnego z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp, s. 182–183, poz. 295; karta cmentarza w Świecichowie, oprac. H. Grecki, 1994 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1003–1004.

Położenie: 54,5315° N, 17,2583° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, potwierdzony ortofoto/NMT GUGiK; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim – Miejscowości
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1003–1004

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0529
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.