Dziedzictwo › Katalog › Świetlino
Kościół · powiat wejherowski
Świetlino — dawny kościół ewangelicki (Schweslin)
niem. Schweslin
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Schweslin
- Czas budowy
- 1911
- Miejscowość
- Świetlino, gm. Łęczyce
- Dawny powiat
- Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- wejherowski
- Po 1945
- przejęty przez katolików

Kościół ewangelicki w Świetlinie, po niemiecku Schweslin, wzniesiono w 1911 roku w środku wsi: murowany z cegły, na kamiennej podmurówce, o tynkowanych elewacjach, zbudowany na planie ośmioboku i mieszczący 200 osób. Projekt sporządził okręgowy inspektor budowlany Fromm z Lęborka, poświęcenia dokonał superintendent Büschel, pierwsze nabożeństwo odprawił miejscowy pastor Rohde, a Biblia ołtarzowa była darem cesarzowej.
W 1784 roku Świetlino leżało półtorej mili na wschód-północny wschód od Lęborka, nad Łebą, przy wielkim lesie królewskim o obwodzie ponad mili, i graniczyło z zachodniopruską wsią Strebbelin. Mieszkali tu nadleśniczy, który miał też gospodarstwo chłopskie, sołtys wolny, 10 gospodarzy, wolny gospodarz i chałupnik-budnik, „welcher Schulmeister ist” — który był zarazem nauczycielem. W tym opisie wieś liczyła 17 dymów; stała w niej też chata sołecka.
Nie była to świątynia parafialna, lecz pomocnicza, należąca do parafii w Brzeźnie Lęborskim, która pozostawała pod patronatem królewskim; przedtem nabożeństwa odprawiano we wsi w szkole. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w gminie wiejskiej Schweslin 489 ewangelików i 3 katolików. Kościół w Świetlinie był ostatnim z czterech kościołów pomocniczych wzniesionych w powiecie lęborskim — po Wierzchucinie w 1904 roku, Lubowidzu w 1909 i Leśnicach w 1910.
Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś z kaplicą przy parafii w Brzeźnie Lęborskim, 7 kilometrów od Brzeźna, a dla całej parafii podaje 3160 dusz. Pastorem był Walter Calliebe.
Po 1945 roku kościół przejęli katolicy; dziś jest rzymskokatolicką świątynią filialną pod wezwaniem świętego Izydora Rolnika. Wpisano go do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-1732 decyzją z 11 lutego 2002 roku, wraz z terenem przykościelnym. Kilkanaście metrów dalej stoi obelisk upamiętniający ofiary marszu śmierci z 1945 roku. Odrębnym obiektem jest dawny cmentarz ewangelicki z połowy XIX wieku, na północnym skraju wsi, wśród pól.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (tom XI, 1890) zapisał, że Świetlino, po niemiecku Schweslin, należało dawniej do katolickiej parafii w Brzeźnie, a później w Lęborku, i liczyło 12 katolików oraz 40 akatolików.
Źródła: „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XI, hasło „Schweslin”; Franz Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 277–278 i 437–438; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, hasło Świetlino — Schweslin (dawna witryna, kopia archiwalna z 3 sierpnia 2016 roku); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg, strona 189, pozycja 54); wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1051; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 110.
⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”
- fotoexploracje.manifo.com
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XI, hasło „Schweslin”
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1051
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 110
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- KOS-0526
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach