Swochowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Swochowie założono na niewielkim leśnym wzniesieniu, na północny zachód od zabudowań, po zachodniej stronie drogi ku Machowinowi. Według monografii z 2013 roku z pierwotnego założenia zachował się częściowo graniczny starodrzew świerkowy oraz kilka mogił i kamieni nagrobnych z inskrypcjami z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku; część nagrobków ma inskrypcje nieczytelne albo nie ma ich wcale.

Według wystawy z 2020 roku cmentarz jest stosunkowo dobrze zachowany: są tu całe nagrobki, niektóre z czytelnymi inskrypcjami, a miejsce sprawia wrażenie zadbanego — przy części grobów pojawiają się znicze, zapalane przez współczesnych mieszkańców. Nekropolię upamiętnia tablica z 2020 roku.

Swochowo, po niemiecku Schwuchow, należało do dawnej gminy Siemianice. Wieś należała do parafii ewangelickiej we Wrześciu (Freist) w powiecie słupskim. Ernst Müller zapisał powód, dla którego się tam znalazła: tamtejszy pastor Michael Grote prosił o przydzielenie parafii jeszcze jednej wsi i dodatkowych dochodów — i wtedy dołączono do Wrześcia Swochowo oraz Rogawicę. Grote urzędował między poprzednikiem ordynowanym 30 września 1585 roku a następcą ordynowanym 5 grudnia 1609 roku.

W 1784 roku Swochowo liczyło 20 dymów i miało nauczyciela; do dóbr należał folwark Seddin i karczma Uhlenkrug. Wieś leżała wtedy w synodzie słupskim. Do 1945 roku było siedzibą rodziny Steifensandów, gospodarującej w dawniej szachulcowym dworze z 1735 roku, wzniesionym pierwotnie dla von Mitzlaffów. W maju 1907 roku do Swochowa miały zostać przewiezione zwłoki Richarda Steifensanda, prezydenta policji w Charlottenburgu, zmarłego w wieku 53 lat. Nabożeństwo żałobne odbyło się 6 maja w kościele Luizy (Luisenkirche) w Charlottenburgu, a mowę wygłosił tamtejszy pastor naczelny D. dr Riemann; wśród krewnych zmarłego był radca ziemstwa kredytowego Georg Steifensand ze Swochowa. Pogrzeb w Swochowie wyznaczono na wtorek 7 maja 1907 roku, na godzinę czwartą po południu; gazeta nie podaje, na którym cmentarzu.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Swochowo, s. 192; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Freist, s. 495; https://cmentarze.slupsk.pl; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie. Wrzeście”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 9 (286)/2026, s. 15–16; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1004; „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 7 maja 1907 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).