Dziedzictwo › Katalog › Sycewice

Cmentarz · powiat słupski

Sycewice — rodowy cmentarz ewangelicki von Zitzewitzów w parku pałacowym

niem. Zitzewitz

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Zitzewitz
Miejscowość
Sycewice, gm. Kobylnica
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Symbow (Zębowo); okręg kościelny Stolp-Stadt (Słupsk Miasto)
Po 1945
zdewastowany
Dziś
zdewastowany cmentarz poewangelicki
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarzy było w Sycewicach trzy: dwa wiejskie, leżące na zachód od wsi, i jeden rodowy — tak wylicza je monografia cmentarzy powiatu słupskiego. Rodowy cmentarz von Zitzewitzów urządzono we wschodniej części parku przy pałacu, na planie kwadratu, z wejściem od strony zachodniej. Z dawnego wyposażenia zostały wyłącznie kamienne postumenty; monografia zastrzega, że formy tego cmentarza ani sposobu jego zagospodarowania nie da się dziś określić. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kobylnica na lata 2023–2026 podaje, że we wschodniej części parku, w odległości 50 m od drogi, znajdują się „pozostałości grobowców rodzinnych z resztkami nagrobków”.

Sycewice, po niemiecku Zitzewitz, leżały w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze, i były gniazdem rodu von Zitzewitz, który według monografii władał tymi ziemiami w XII wieku; w 1410 roku Sycewice wraz z Kusowem należały do Petera von Zitzewitz. Georg von Zitzewitz, urodzony w 1585 roku, był założycielem drugiej, cecenowskiej linii rodu; po jego śmierci majątek podzielono na dobra A i B, które pozostały w rękach rodu do 1945 roku.

W 1879 roku właściciel majątku Zitzewitz (882 hektary), von Zitzewitz, mieszkał w Cecenowie. Wilhelm von Zitzewitz ustanowił w 1901 roku majorat, w 1909 otrzymał tytuł hrabiowski i zmarł w 1925. W 1905 roku Sycewice z Gaciem tworzyły fideikomis Wilhelma von Zitzewitza z Cecenowa, a jego syn Heinrich prowadził majątek najpierw jako zarządca, w 1911 roku jako dzierżawca, a w 1928 roku jako właściciel. Monografia cmentarna datuje pałac na XIX wiek, a Pagel podaje, że pałac wzniósł i park założył syn Wilhelma, Heinrich, który objął majątek po śmierci ojca w 1925 roku i zmarł w 1937.

W źródłach nie znaleziono własnej parafii w Sycewicach; wieś należała do parafii w Zębowie, po niemiecku Symbow, w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto. W 1784 roku Sycewice liczyły 25 dymów i miały szkołę, a zębowska parafia należała wtedy do synodu darłowskiego. Müller odnotowuje, że prawo patronatu nad zębowską parafią przeszło z Zębowa na właścicieli Redęcina i Sycewic. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Sycewice w dwóch wierszach: w gminie wiejskiej zastał 177 ewangelików, w obwodzie dworskim 254, bez katolików.

W marcu 1945 roku majątek ewakuowano, a pałac spłonął, podpalony przez Armię Czerwoną; od czerwca 1945 roku gospodarowali tu osadnicy polscy.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Sycewice — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku („Gemeindelexikon für die Provinz Pommern”), s. 176–177, poz. 160, i s. 186–187, poz. 340; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Sycewice; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 479; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Zitzewitz; Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kobylnica na lata 2023–2026 (uchwała nr LXXIII/650/2023 z 30 listopada 2023 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1023–1024; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 194–195; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 180; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 196; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 179.

Położenie: 54,4199° N, 16,8809° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (ewidencja NID (zabytek.pl), karta „cmentarz rodowy”, identyfikator 694582; ULDK: obręb Sycewice PGR, dz. 620/2)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Sycewice — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim", 2013, hasło Sycewice
  4. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Zitzewitz, s. 1066–1067
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1023–1024
  6. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 194–195
  7. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 180
  8. „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 196
  9. „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 179
  10. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 479
  11. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kobylnica na lata 2023–2026, uchwała nr LXXIII/650/2023 Rady Gminy Kobylnica z dnia 30 listopada 2023 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2023, poz. 6004, s. 23–25, 27, 44

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0586
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.