Szczerbięcin — cmentarz ewangelicki

Szczerbięcin to wieś kociewska w gminie Tczew. Do 1920 roku leżała w powiecie tczewskim (Kreis Dirschau), w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. We wsi zachował się park dworski z osiemnastego i dziewiętnastego wieku, wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-109 dnia 12 lipca 1948 roku.

Niemiecka nazwa miejscowości zmieniała się z biegiem lat. Urzędowy spis rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje ją jako Czerbienczin, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku jako „Czerbienschin”. W słowniku Meyersa i w spisie z 1910 roku, od początku dwudziestego wieku, pojawia się forma Scherpingen.

Według pruskich ksiąg hipotecznych Józef Pruszak nabył jedną część Szczerbięcina w 1750 roku od braci Pawła i Jerzego Owidzkich, drugą w 1752 roku od Adama Kanden-Trzcińskiego; od 1753 roku majątek należał do Andrzeja Konrada Gostomskiego, od 1765 roku do Szymona Tadeusza Kickiego. W tych samych księgach majątek od 1803 roku należał do Joanny z Kickich Młockiej i jej synów, od 1819 roku do Hieronima Michała Młockiego, a od 1825 roku do dzieci Archibalda Macleana. W wykazie wasali z lat 1774–1775 przy 47-letnim Szymonie Tadeuszu Kickim zanotowano, że dobra te jego żona posiada dożywotnio, a ich właścicielami są spadkobiercy jej pierwszego męża, Stanisława Czarlińskiego.

Spis z 1820 roku notuje majątek szlachecki o osiemnastu dymach i 116 mieszkańcach: 90 katolików i 26 luteranów. Spis z 1 grudnia 1885 roku, w którym Szczerbięcin figuruje w powiecie tczewskim na stronie 28 pod pozycją 36, w sekcji obwodów dworskich, podaje 196 mieszkańców — 78 ewangelików i 118 katolików. Oba spisy wskazują tę samą przynależność kościelną: ewangelicy — do parafii w Sobowidzu, katolicy — do Godziszewa.

Cmentarz ewangelicki zachował się do dziś i jest odnotowany w bazie „Zapomniane Cmentarze”: leży na terenie zakładu produkcyjnego, jest osobno ogrodzony, a wejście prowadzi przez bramę. Wojewódzka ewidencja zabytków wymienia go pod pozycją 237 dla gminy Tczew.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Turze (Groß Turse) i podaje tu 255 ewangelików w obszarze dworskim.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, gmina Tczew (pozycja 237); karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego (park dworski, A-109 z 12 lipca 1948); „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, Kreis Stargard, s. 54, nr 37; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Dirschau, s. 28, poz. 36; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis z 1910 roku; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Dawny Tczew — Cmentarze; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921), powiat tczewski, s. 55, poz. 22; M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 650 (s. 25), nr 1496 (s. 168); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 22.