Dziedzictwo › Katalog › Tadzino
Cmentarz · powiat wejherowski
Tadzino — cmentarz ewangelicki
niem. Tadden
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Tadden
- Miejscowość
- Tadzino, gm. Gniewino
- Dawny powiat
- Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- wejherowski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Gnewin (Gniewino)
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz ewangelicki, nieczynny (relikt)

Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała; po dawnej wsi pozostał cmentarz. Jest niewielki, założony na planie zbliżonym do kwadratu, na skraju lasu na południe od wsi, przy dawnej linii kolejowej z Wejherowa do Lęborka; według wojewódzkiej ewidencji zabytków leży na działce 45/2 w obrębie Tadzino i ma powierzchnię 0,05 hektara. Dziś silnie zarasta go jeżyna, a płyty w większości są rozbite; zachowały się między innymi nagrobki Adolfa Srocka (1877–1932), Ottona Altersa (1867–1938) i Theodora Trappa (1870–1939), z cytatami biblijnymi w przekładzie Lutra.
Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a wieś zasiedlili polscy osadnicy. Cmentarz bywa odwiedzany do dziś — ktoś zostawia na nim sztuczne kwiaty.
W 1784 roku Tadzino leżało trzy mile na północny wschód od Lęborka i należało do dóbr Enzow i Lisewa. Mieszkało tu czterech gospodarzy i zagrodnik — razem pięć dymów; przy wsi były stawy, a mieszkańcy należeli do parafii w Gniewinie (Gnewin).
Tadzino, po niemiecku Tadden, leżało do 1945 roku w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.) w rejencji koszalińskiej (Köslin), a więc w prowincji Pomorze. Wieś podlegała urzędowi stanu cywilnego i okręgowi urzędowemu w Gniewinie, a sąd obwodowy miała w Lęborku. Franz Schultz odnotował, że w 1601 roku wymieniano ją razem z Chynowem, podczas gdy szlachecka rodzina von Tadden, pisząca się od nazwy wsi, siedziała w 1575 roku w Nieznachowie i Małym Rybnie.
W Tadzinie spis z 2 grudnia 1895 roku wykazał 61 ewangelików i czterech katolików, przypisując pierwszych do parafii w Gniewinie, drugich do parafii w Lęborku. Tak samo Ernst Müller wymienia Tadden wśród wsi parafii gniewińskiej. Słownik geograficzny, którego tom XII ukazał się pod koniec dziewiętnastego wieku, notuje w Tadzinie siedem domów, jedenaście dymów, 48 ewangelików i dwóch katolików. W tym samym tomie Słownik podaje parafię katolicką w Lęborku i stację pocztową w Gniewinie, parafii ewangelickiej nie wymienia i odsyła do hasła Sawulino.
W 1658 roku Tadzino wymieniano wśród wsi parafii w Salinie (w Słowniku geograficznym — Sawulino). W 1889 roku od Osiek odłączono i przyłączono do Gniewina Toliszczek, Gniewinek, Bychowo oraz Wielkie i Małe Perlino; Tadzina wśród nich nie wymieniono. Listę pastorów gniewińskich Müller otwiera Nikolausem Petrokisiusem z 1547 roku. Franz Schultz pisze, że kościół w Gniewinie wzmiankowano już w 1400 roku, a po Reformacji próba odebrania go ewangelikom spełzła na niczym wobec stanowczości pani von Weiher i pomocy sąsiadów.
Według Schultza stary kościół spłonął na początku XVII wieku, a dzwony pochodzą z lat 1601 i 1604.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze — Gmina Gniewino: Tadzino (Tadden); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Lauenburg; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 252; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; wojewódzka ewidencja zabytków (WUOZ Gdańsk); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1083.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Tadzino (Tadden), gmina Gniewino
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912)
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1083
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0121
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka