Dziedzictwo › Katalog › Tawęcino

Cmentarz · powiat lęborski

Tawęcino — cmentarz ewangelicki

niem. Tauenzin

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Tauenzin
Miejscowość
Tawęcino, gm. Nowa Wieś Lęborska
Dawny powiat
Kreis Lauenburg i. Pomm. (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
lęborski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
nieczynny cmentarz poewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Tawęcinie leży w gminie Nowa Wieś Lęborska. Dziś teren zarasta krzewami; zostały rozproszone ślady nagrobków rodzinnych i podstawy krzyży.

Tawęcino — do 10 marca 1945 roku Tauenzin — leżało w powiecie lęborskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. W starszych zapisach wieś występuje jako Tawczin (1397) i Tauenzien (1575).

W 1784 roku Tawęcino leżało półtorej mili na północ od Lęborka; obok folwarku mieszkali dwaj gospodarze, sześciu zagrodników i nauczyciel, był młyn wodny, karczma i kuźnia. W obrębie dóbr na polach leżały folwark Carlkow i chata Gostentin — razem 19 dymów. Przy wsi rósł mały las brzozowy i świerkowy i były dwa stawy; mieszkańcy należeli do parafii w Salinie (Saulin).

Słownik geograficzny w latach osiemdziesiątych XIX wieku odnotował we wsi 415 mieszkańców, w tym 11 katolików. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku w obwodzie dworskim Tauenzin odnotowano wśród mieszkańców 392 ewangelików i 1 katolika. W tym samym spisie katolików przypisano do parafii w Lęborku, a urząd stanu cywilnego wskazano w Zwartowie (Schwartow). Wieś była siedzibą obwodu urzędowego, do którego należały Bonswitz, Küssow i Reckow.

Własnego kościoła ani parafii Tawęcino nie miało. Z dniem 1 stycznia 1902 roku Tawęcino z folwarkami Evertshof, Gossentin i Karlkow wypisano z parafii salińskiej i włączono do nowej parafii w Zwartowie. W Zwartowie parafię erygowano dokumentem z 14 i 23 listopada 1901 roku, a wikariusze prowadzili tamtejszą placówkę od 1889 roku. W wykazie Müllera z 1912 roku parafia Salino obejmuje Groß i Klein Schwichow, Schlackow, Lantow, Garkewitz, Saulincke, Mirsinkow, Rybke i Damerkow, bez Tawęcina.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako miejsce kazań parafii w Zwartowie, oddalone od Zwartowa o 5 kilometrów, a dla całej parafii podaje 2240 dusz. Pastorem był Paul Klopsch.

W 1945 roku wieś leżała na trasie marszu śmierci więźniów obozu Stutthof. Drzewiecki wymienia Tawęcino wśród ośmiu miejscowości, w których urządzono dla nich obozy ewakuacyjne. Po wojnie ludność niemiecką wysiedlono.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, rocznik 1901; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, cz. II, Stettin 1912, s. 260–262; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1082; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 113–114.

Fotografie

Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków.
Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok ogólny.
Widok ogólny. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok ogólny.
Widok ogólny. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Mech porasta...
Mech porasta... · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Resztka ściany kaplicy.
Resztka ściany kaplicy. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Satelitarne zdjęcie terenu cmentarza.
Satelitarne zdjęcie terenu cmentarza. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Mapa cmentarza ze zbiorów Konserwatora zabytków.
Mapa cmentarza ze zbiorów Konserwatora zabytków. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków.
Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków.
Lata 60te XX wieku. Zdjęcie ze zbiorów Konserwatora zabytków. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Zachowany, ledwie czytelny krzyż.
Zachowany, ledwie czytelny krzyż. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Tylko taśma klejąca trzyma resztkami sił.
Tylko taśma klejąca trzyma resztkami sił. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Nagrobek z inskrypcją.
Nagrobek z inskrypcją. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Wejście główne, droga i zarośnięty teren.
Wejście główne, droga i zarośnięty teren. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Fundamenty kaplicy.
Fundamenty kaplicy. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Podstawa krzyża.
Podstawa krzyża. · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Położenie: 54,6578° N, 17,8064° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, potwierdzony ortofoto/NMT GUGiK)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Tawęcino - Tauenzin
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, hasło „Tanczyno”
  4. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1082
  6. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 113–114
  7. E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, Stettin 1912
  8. Program opieki nad zabytkami Gminy Nowa Wieś Lęborska na lata 2023–2026, uchwała nr LVIII/610/23 Rady Gminy Nowa Wieś Lęborska z dnia 9 lutego 2023 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2023, poz. 1108, s. 52

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0634
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.