Dziedzictwo › Katalog › Trzcinno

Cmentarz · powiat bytowski

Trzcinno — cmentarz ewangelicki

niem. Rohr

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Rohr
Miejscowość
Trzcinno, gm. Miastko
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Rohr — samodzielna parafia ewangelicka od 1860 r. (wcześniej filiał parafii Treten / Dretyń)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
nieczynny cmentarz poewangelicki
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Trzcinnie, po niemiecku Rohr, leży przy kościele; zachowała się na nim kwatera grobowa von Massowów i relikty innych nagrobków. Sam kościół przetrwał do dziś — szachulcowy, z muru pruskiego. Jest świątynią rzymskokatolicką pod wezwaniem Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny, filią parafii w Dretyniu (Treten), w gminie Miastko i powiecie bytowskim; do rejestru zabytków wpisano go w 1960 roku pod numerem A-164.

Trzcinno leżało przed 1945 rokiem w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Była to wieś i majątek rodu von Massow, udokumentowane od 1562 roku. Kościół z fundacji von Massowów poświadczono tu przed 1590 rokiem; inwentarz zabytków z 1934 roku wymienia srebrny kielich podarowany w 1599 roku przez Adriana von Massowa i jego żonę Annę von Brunnow.

W 1784 roku kościół w Trzcinnie był według Brüggemanna filią Dretynia w synodzie sławieńskim, a przypisana była do niego wieś Gewiesen. W 1860 roku, według inwentarza Kohtego, Trzcinno odłączono od Dretynia jako samodzielną parafię Rohr; katolicy należeli do parafii w Miastku.

W rejestrze zabytków kościół datowany jest na XVIII wiek; inwentarz Kohtego nazywa go barokową budowlą szkieletową, a ołtarz datuje na połowę XVII wieku. Wieżyczka nad dostawioną od zachodu kruchtą ma chorągiewkę z datą 1846. W końcu XVIII wieku wnętrze otrzymało obiegającą emporę, a ambona przy północnej ścianie zachowała części z XVII wieku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął wieś w dwóch rubrykach, jako gminę i obszar dworski: w gminie naliczył 176 ewangelików, katolików nie zapisano. W obszarze dworskim spis naliczył 328 ewangelików i jednego katolika; obie części należały do parafii ewangelickiej Rohr. Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako siedzibę tej parafii i podaje 1072 dusze. Pastorem był Johannes Reymann.

Armia Czerwona zajęła wieś na początku marca 1945 roku; zabudowa zasadniczo ocalała, a kościół szachulcowy poważnie ucierpiał po wojnie.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Rummelsburg, s. 162–163, poz. 35 (gmina) i s. 166–167, poz. 107 (obszar dworski); rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego (stan na 11 czerwca 2026 roku); J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934, s. 118–119; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 144.

Położenie: 54,0917° N, 17,0671° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Trzcinno (województwo pomorskie) — Wikipedia
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
  4. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Kummelsburg
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804
  6. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 144
  7. Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Miastko na lata 2017–2020, uchwała nr XLV/420/2017 Rady Miejskiej w Miastku z dnia 24 listopada 2017 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2018, poz. 29, s. 24, 41

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0619
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.