Dziedzictwo › Katalog › Trzcinno

Kościół · powiat bytowski

Trzcinno — kościół ewangelicki (Rohr)

niem. Rohr

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Rohr
Czas budowy
XVIII wiek
Miejscowość
Trzcinno, gm. Miastko
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Rohr — samodzielna parafia ewangelicka (do XIX w. filia parafii w Wałdowie/Waldow; usamodzielniona nie wcześniej niż 1860)
Po 1945
przejęty przez katolików
Dziś
kościół rzymskokatolicki filialny pw. Macierzyństwa NMP
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Kościół w Trzcinnie, w gminie Miastko, jest dziś rzymskokatolicką świątynią filialną pod wezwaniem Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego wpisano go 23 marca 1960 roku pod numerem A-164; wykaz prowadzi go jako „kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pod wezwaniem Macierzyństwa NMP, szachulcowy, XVIII”. We wnętrzu zachowały się siedemnastowieczny ołtarz i metalowe epitafium z 1775 roku.

Trzcinno — do 1945 roku Rohr — leżało w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Inwentarz zabytków Juliusa Kohtego z 1934 roku zapisał, że wieś należała do von Massowów dawniej i należy nadal. W Trzcinnie patronat nad kościołem sprawowali właściciele majątku, czyli ród von Massow.

Kohte opisuje świątynię jako barokową budowlę szachulcową, zamkniętą od wschodu trójbocznie. Ołtarz o architektonicznej konstrukcji z ornamentem okuciowym i chrząstkowym pochodzi z połowy XVII wieku; u schyłku XVIII wieku wstawiono emporę biegnącą wokół wnętrza, a ambona przy północnej ścianie zawiera części z XVII wieku. Nad dostawioną później kruchtą od zachodu wznosi się wieżyczka z ośmioboczną iglicą krytą gontem; chorągiewka nosi datę 1846. Najstarszym datowanym sprzętem kościoła był srebrny, złocony kielich z 1599 roku, dar Adriana von Massowa i jego żony Anny von Brunnow; była też para siedemnastowiecznych cynowych lichtarzy ołtarzowych.

Według Kohtego Trzcinno wydzielono jako osobną parafię w 1860 roku z parafii w Dretyniu (Treten). Kilku tutejszych pastorów poświadcza prasa. W styczniu 1869 roku berlińska gazeta odnotowała narodziny syna pastora Rewalda z Trzcinna. W sierpniu 1894 roku pastor Müller z Trzcinna został powołany do Swantow w diecezji Garz na Rugii. W sierpniu 1897 roku pastor von Lühmann z Trzcinna został powołany na duchownego zakładów w Kückenmühle (Kückenmühler Anstalten), a probostwo, z patronatem prywatnym i uposażeniem 1800 marek, ogłoszono jako wolne od 1 października 1897 roku; w październiku pastorem mianowano duchownego pomocniczego Knießa ze Słupska. W grudniu 1913 roku Knieß przeszedł do Seebuckow w synodzie Rügenwalde, a parafię, z patronatem prywatnym i pensją 2400 marek, ogłoszono jako wolną.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 1072 dusze; patronem był właściciel majątku von Massow, a pastorem od 16 grudnia 1914 roku Johannes Reymann.

Ludność przed 1945 rokiem była niemal w całości ewangelicka. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Trzcinno w dwóch rubrykach: w gminie wiejskiej naliczono 176 ewangelików, bez katolików, w obwodzie dworskim 328 ewangelików i jednego katolika. Katolicy z okolicy należeli do parafii w Miastku. Wieś zajęła Armia Czerwona na początku marca 1945 roku.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku kościół w Trzcinnie, po niemiecku Rohr, był filią Dretynia (Treten) w synodzie sławieńskim; przypisana była do niego wieś Gewiesen. Całe Trzcinno liczyło wtedy 53 ogniska (domostwa); był tu nauczyciel, który otrzymywał co roku dodatek z królewskiej kasy łaskawej (Gnadengehalt).

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Rummelsburg, s. 162–163, pozycja 35, i s. 166–167, pozycja 107; rejestr zabytków województwa pomorskiego, numer A-164; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934, s. 118–119; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 144; „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 27 stycznia 1869 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Der Reichsbote” (Berlin), 18 sierpnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 15 sierpnia 1897 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Zeitung” (Berlin), 12 października 1897 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 21 grudnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Tägliche Rundschau” (Berlin), 28 grudnia 1913 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).

Położenie: 54,0916° N, 17,0675° E Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane.

Źródła

  1. Trzcinno — kościół ewangelicki, ob. rzym.-kat. fil. pw. Macierzyństwa NMP (Zabytek.pl)
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII, hasło „Niezabyszewo”
  3. J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804
  5. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 144
  6. „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 27 stycznia 1869 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  7. „Der Reichsbote” (Berlin), 18 sierpnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  8. „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 15 sierpnia 1897 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  9. „Deutsche Zeitung” (Berlin), 12 października 1897 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  10. „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 21 grudnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  11. „Tägliche Rundschau” (Berlin), 28 grudnia 1913 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
KOS-0242
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.