Dziedzictwo › Katalog › Trzcinno
Kościół · powiat bytowski
Trzcinno — kościół ewangelicki (Rohr)
niem. Rohr
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Rohr
- Czas budowy
- XVIII wiek
- Miejscowość
- Trzcinno, gm. Miastko
- Dawny powiat
- Kreis Rummelsburg (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- bytowski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Rohr — samodzielna parafia ewangelicka (do XIX w. filia parafii w Wałdowie/Waldow; usamodzielniona nie wcześniej niż 1860)
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kościół rzymskokatolicki filialny pw. Macierzyństwa NMP

Kościół w Trzcinnie, w gminie Miastko, jest dziś rzymskokatolicką świątynią filialną pod wezwaniem Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego wpisano go 23 marca 1960 roku pod numerem A-164; wykaz prowadzi go jako „kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pod wezwaniem Macierzyństwa NMP, szachulcowy, XVIII”. We wnętrzu zachowały się siedemnastowieczny ołtarz i metalowe epitafium z 1775 roku.
Trzcinno — do 1945 roku Rohr — leżało w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Inwentarz zabytków Juliusa Kohtego z 1934 roku zapisał, że wieś należała do von Massowów dawniej i należy nadal. W Trzcinnie patronat nad kościołem sprawowali właściciele majątku, czyli ród von Massow.
Kohte opisuje świątynię jako barokową budowlę szachulcową, zamkniętą od wschodu trójbocznie. Ołtarz o architektonicznej konstrukcji z ornamentem okuciowym i chrząstkowym pochodzi z połowy XVII wieku; u schyłku XVIII wieku wstawiono emporę biegnącą wokół wnętrza, a ambona przy północnej ścianie zawiera części z XVII wieku. Nad dostawioną później kruchtą od zachodu wznosi się wieżyczka z ośmioboczną iglicą krytą gontem; chorągiewka nosi datę 1846. Najstarszym datowanym sprzętem kościoła był srebrny, złocony kielich z 1599 roku, dar Adriana von Massowa i jego żony Anny von Brunnow; była też para siedemnastowiecznych cynowych lichtarzy ołtarzowych.
Według Kohtego Trzcinno wydzielono jako osobną parafię w 1860 roku z parafii w Dretyniu (Treten). Kilku tutejszych pastorów poświadcza prasa. W styczniu 1869 roku berlińska gazeta odnotowała narodziny syna pastora Rewalda z Trzcinna. W sierpniu 1894 roku pastor Müller z Trzcinna został powołany do Swantow w diecezji Garz na Rugii. W sierpniu 1897 roku pastor von Lühmann z Trzcinna został powołany na duchownego zakładów w Kückenmühle (Kückenmühler Anstalten), a probostwo, z patronatem prywatnym i uposażeniem 1800 marek, ogłoszono jako wolne od 1 października 1897 roku; w październiku pastorem mianowano duchownego pomocniczego Knießa ze Słupska. W grudniu 1913 roku Knieß przeszedł do Seebuckow w synodzie Rügenwalde, a parafię, z patronatem prywatnym i pensją 2400 marek, ogłoszono jako wolną.
Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 1072 dusze; patronem był właściciel majątku von Massow, a pastorem od 16 grudnia 1914 roku Johannes Reymann.
Ludność przed 1945 rokiem była niemal w całości ewangelicka. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Trzcinno w dwóch rubrykach: w gminie wiejskiej naliczono 176 ewangelików, bez katolików, w obwodzie dworskim 328 ewangelików i jednego katolika. Katolicy z okolicy należeli do parafii w Miastku. Wieś zajęła Armia Czerwona na początku marca 1945 roku.
Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku kościół w Trzcinnie, po niemiecku Rohr, był filią Dretynia (Treten) w synodzie sławieńskim; przypisana była do niego wieś Gewiesen. Całe Trzcinno liczyło wtedy 53 ogniska (domostwa); był tu nauczyciel, który otrzymywał co roku dodatek z królewskiej kasy łaskawej (Gnadengehalt).
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Rummelsburg, s. 162–163, pozycja 35, i s. 166–167, pozycja 107; rejestr zabytków województwa pomorskiego, numer A-164; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934, s. 118–119; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 144; „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 27 stycznia 1869 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Der Reichsbote” (Berlin), 18 sierpnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 15 sierpnia 1897 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Zeitung” (Berlin), 12 października 1897 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 21 grudnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Tägliche Rundschau” (Berlin), 28 grudnia 1913 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).
⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane.
Źródła
- Trzcinno — kościół ewangelicki, ob. rzym.-kat. fil. pw. Macierzyństwa NMP (Zabytek.pl)
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII, hasło „Niezabyszewo”
- J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 804
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 144
- „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 27 stycznia 1869 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Der Reichsbote” (Berlin), 18 sierpnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 15 sierpnia 1897 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Deutsche Zeitung” (Berlin), 12 października 1897 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 21 grudnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 28 grudnia 1913 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- KOS-0242
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka