Tujsk — cmentarz ewangelicki

Tujsk, po niemiecku Tiegenort, leży w gminie Stegna, w powiecie nowodworskim. Według spisu z 1885 roku wieś należała do powiatu malborskiego (Kreis Marienburg) w rejencji gdańskiej. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 376 mieszkańców: 331 ewangelików, 20 katolików, 15 osób zapisanych w rubryce innych chrześcijan (spis zaliczał do niej między innymi mennonitów) i 10 Żydów. Ewangelicy należeli do parafii w Tujsku.

Karta cmentarza z lutego 1984 roku (opracowanie: Joanna Labenz) datuje założenie cmentarza słowami „połowa XVII w.”. Położenie karta opisuje tak: „Cmentarz położony na płaskim, lekko wzniesionym terenie, na południowym skraju wsi Tujsk, w rozwidleniu dróg /do Stegny i drogi prowadzącej do wsi/. Od północy, zachodu i wschodu graniczy z zabudowaniami wsi, od południa z polami”. Powierzchnię karta podaje jako 0,76 hektara, najstarszy nagrobek datuje na pierwszą ćwierć XX wieku, a dawną przynależność wyznaniową określa jako „ewangelicki”.

Stan cmentarza w chwili sporządzenia karty: „Cmentarz zarośnięty dzikimi krzewami i samosiejami, mogiły i nagrobki zdewastowane. Zachowanych kilka nagrobków w złym stanie, oraz obelisk ku pamięci poległych w I wojnie światowej”. Przy obelisku w wykazie elementów cmentarza dopisano odręcznie, że nie istnieje. Na karcie odnotowano: „nieczynny UZ-e-11/72/61r., poz.17, z dn.8.IV.61 r”. W krajowej ewidencji zabytków (zabytek.pl) obiekt figuruje jako „cmentarz ewangelicki”, datowany na połowę XVII wieku.

Na mapie topograficznej w skali 1:25 000 z 1910 roku (arkusz 1780 Tiegenhof) w tym miejscu zaznaczono ogrodzony cmentarz ze znakami krzyży.

Źródła: karta cmentarza w Tujsku, oprac. Joanna Labenz, luty 1984, nr 15494 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl, obiekt 694391); Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, Kreis Marienburg, s. 16, poz. 138; Meßtischblatt 1780 Tiegenhof, wydanie 1910 (egzemplarz IfL, mapywig).