Warblino — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Warblinie, po niemiecku Warbelin, założono na skraju lasu, na północny wschód od zabudowań. Nagrobków pozbawiono go niemal doszczętnie; od wschodu i zachodu widać fragmenty wału z ciosów kamiennych, który wyznaczał granicę założenia. Ocalał jeden ułamek pomnika nagrobnego — kamienny krzyż z pochówku z 1936 roku.

Warblino, poświadczone jako Varbelyn w 1461 roku i Verelin w 1509 roku (u Pagela: Verbelin), było wsią folwarczną w powiecie słupskim. Wieś nosiła też nazwę kaszubską Wórblino, a zachowała się i słowińska forma nazwy — Vãrblänɵ. W 1784 roku Warblino liczyło 14 dymów; do wsi należał młyn zbożowy i tartak, stojący w dolinie w pewnej odległości od niej. Mieszkańcy należeli do parafii w Główczycach (Glowitz) w synodzie słupskim. Według Pagela około 1784 roku mówiono tu jeszcze przeważnie po kaszubsku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku notuje Warblino w dwóch wierszach, jako gminę wiejską i obwód dworski: w gminie naliczono 111 ewangelików, w obwodzie dworskim dalszych 109; katolika nie było w żadnym z nich. Słownik geograficzny podaje te same dwie jednostki osobno: wieś o powierzchni 212 hektarów ze 122 mieszkańcami wyznania ewangelickiego i dobra rycerskie o 321 hektarach z 81 mieszkańcami, również ewangelikami. Tetzner przytacza wykaz wsi między rzeką Łebą a bagnami nad strumieniem Pustynik, na południe od jeziora Łebsko — wsi, w których mowa słowiańska przetrwała choćby w szczątkach. Warblino figuruje w tym wykazie obok między innymi Cecenowa, Główczyc, Ciemna, Klęcina, Rzuszcza, Szczypkowic, Wielkiej Wsi, Rumska i Skórzyna. Mieszkańców tych wsi znano pod nazwą Kabatków.

Ludność do 1945 roku była w całości ewangelicka. W 1939 roku Warblino liczyło 272 mieszkańców w 55 gospodarstwach.

9 marca 1945 roku wieś zajęła bez walki Armia Czerwona. Ludność niemiecką wysiedlono. 106 osób odnaleziono później w Republice Federalnej Niemiec, 87 w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Według monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego cmentarz leży na północny wschód od wsi, a zachowany krzyż pochodzi z pochówku z 1936 roku; gminny program opieki nad zabytkami gminy Główczyce na lata 2024–2027 podaje, że cmentarz leży 1,5 km na północ od wsi, a jedyny kamienny krzyż upamiętnia pochowanego w 1938 roku Siegfrieda Rademske (w programie zapisanego jako Segfried Rodemske). Pisownia za Irmtraud Giesing ze Stolper Heimatkreise, która opiera się na dokumentach stowarzyszenia.

Według tych dokumentów w 1936 roku zmarło we wsi pięć osób, więc sprawy krzyża to nie rozstrzyga.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. XII, hasło Warblino; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat słupski, s. 174, pozycja 140, i s. 184, pozycja 316; Gmina Główczyce — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Warblino, s. 90; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 15–16; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Warbelin; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Główczyce na lata 2024–2027 (uchwała nr XVII/137/25 z 28 sierpnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1014; I. Giesing (Stolper Heimatkreise e.V.), korespondencja z autorem atlasu, 4 listopada 2026 roku.