Wargowo — cmentarz ewangelicki

We wsi pozostał cmentarz ewangelicki.

W 1784 roku Wargowo, podzielone na cztery części, liczyło sześć dymów i należało do parafii w Mikorowie (Mikrow); jeden z tutejszych małych dworów należał dawniej do spadkobierców pastora o nazwisku Gorke, a w 1743 roku zastawiono go wdowie von Massow.

Wargowo, po niemiecku Vargow, z przysiółkami Alt Vargow, Neu Vargow i Rehhof, było wsią dworską, a u schyłku swoich niemieckich dziejów — chłopską. Przed 1945 rokiem należało do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze; okręg urzędowy i urząd stanu cywilnego mieściły się w Mikorowie, a sąd obwodowy w Lęborku. W 1885 roku dobra rycerskie o powierzchni 631 hektarów liczyły 172 mieszkańców wyznania ewangelickiego. 17 maja 1939 roku wieś liczyła 171 mieszkańców, wszystkich wyznania ewangelickiego.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zastał tu obwód dworski o powierzchni 630,6 hektara, liczący 137 mieszkańców: 136 ewangelików i jednego katolika. Własnej gminy wiejskiej Wargowo w spisie nie ma; występuje wyłącznie jako majątek. Według Karla-Heinza Pagla w 1931 roku majątek przeszedł na własność Pomorskiego Towarzystwa Osadniczego (Pommersche Landgesellschaft) w Szczecinie i został rozparcelowany. Karl-Heinz Pagel podaje, że 9 marca 1945 roku wieś zajęły wojska radzieckie.

Własnego kościoła wieś nie miała; świątynia parafialna stała w Mikorowie. Parafia mikorowska wchodziła pierwotnie w skład synodu słupskiego, w 1817 roku przeszła do synodu kołczygłowskiego (Alt-Kolziglow), a w 1871 roku do synodu Słupsk-Stare Miasto w Kościele Unii Staropruskiej. Jej filią był Cosemühl, gdzie od 1744 roku stał kościół pomocniczy. W 1940 roku parafia liczyła 2499 wiernych. Jedynego katolika spis z 1895 roku przypisał do parafii w Lęborku.

8 czerwca 1946 roku mieszkańców wysiedlono do obozu Pöppendorf koło Lubeki. Straty wojenne i związane z wysiedleniem wyniosły 9 poległych, 8 zmarłych cywilów i 16 zaginionych; w Republice Federalnej Niemiec odnaleziono później 88 dawnych mieszkańców, w NRD 39. Ostatnim nauczycielem był Heinrich Lenz.

Mikorowo jest dziś siedzibą parafii rzymskokatolickiej w dekanacie Łupawa diecezji pelplińskiej.

Karta cmentarza z 30 czerwca 2008 roku opisuje go słowami: „Starodrzew w większości wycięty, teren cmentarza zarośnięty samosiejkami drzew: klon, buk zwyczajny”. W karcie zapisano, że cmentarz leżał około tysiąca metrów na północ od wsi, przy leśnej drodze w stronę Żychlina, a starszą jego część otaczało kamienne ogrodzenie z ciosanymi słupkami przy wejściu. W karcie odnotowano dwanaście wolno stojących nagrobków z pierwszej połowy dwudziestego wieku, wszystkie w złym stanie; najstarszy pochodził z 1934 roku.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Dwór Wargowo — Dwory i Pałace Polski; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Stolp, s. 184–185, pozycja 307; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Mickrow, s. 504; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Vargow; Zbiór położeń cmentarzy Marka Drzewieckiego; karta cmentarza w Wargowie, oprac. M. Palacz, 2008 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1009–1010.