Dziedzictwo › Katalog › Wiatrołom

Cmentarz · powiat bytowski

Wiatrołom — cmentarz ewangelicki

niem. Viartlum

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Viartlum
Miejscowość
Wiatrołom, gm. Miastko
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg in Pommern (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze); Amtsbezirk Ponickel
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Zettin (dziś Cetyń) — parafia luterańska, kościół w Zettin, nie we wsi
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Dawny cmentarz ewangelicki (zachowany)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Wiatrołom, wieś w gminie Miastko, około 19 kilometrów na północny wschód od Miastka, nie miał kościoła; zachował się tu cmentarz ewangelicki.

Do 1945 roku wieś nazywała się Viartlum i leżała w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern) w rejencji koszalińskiej, w okręgu urzędowym Ponickel. Majątek bywał w rękach von Böhnów i von Puttkamerów. 11 kwietnia 1824 roku urodziła się tu Johanna von Puttkamer, żona kanclerza Ottona von Bismarcka, zmarła w 1894 roku. Po dworze pozostał park krajobrazowy z pierwszej połowy XIX wieku.

Ludność była niemal wyłącznie ewangelicka i należała do parafii w Cetyniu (Zettin); nieliczni katolicy podlegali parafii w Miastku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął wieś w dwóch rubrykach: w gminie wiejskiej (strona 162, pozycja 47) naliczono 55 ewangelików, katolików nie zapisano, w obwodzie dworskim (strona 168, pozycja 120) — 226 ewangelików i czterech innych chrześcijan. W obu rubrykach urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy wskazano w Ponickel.

Wieś i majątek liczono osobno także później: w 1913 roku było w gminie 11 gospodarstw, a w obszarze dworskim 26. W 1925 roku sam dwór zamieszkiwało około 151 osób, a w 1939 roku całość liczyła 331 mieszkańców. Na początku marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona; odtąd jest to polski Wiatrołom.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku właściciel Wiatrołomu, po niemiecku Viartlum, współsprawował patronat nad kościołem w Cetyniu (Zettin) w synodzie słupskim. Wiatrołom liczył 27 ognisk (domostw).

Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Miastko na lata 2017–2020 ujmuje cmentarz w wykazie zabytkowych cmentarzy jako cmentarz ewangelicki położony w lesie.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 811; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Rummelsburg, s. 162–163, pozycja 47, i s. 168–169, pozycja 120; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Wikipedia niemiecka, hasło „Wiatrołom”; Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Miastko na lata 2017 — 2020 (uchwała nr XLV/420/2017 z 24 listopada 2017 roku).

Położenie: 54,1425° N, 17,1494° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (mapa topograficzna 1:25 000, arkusz 1868 (530) Friedrichshuld (SLUB 10005501), wydanie 1919 (Aufn. 1875, Nachtr. 1919) (znak cmentarza))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895
  3. Wikipedia niemiecka
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 811
  5. Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Miastko na lata 2017–2020, uchwała nr XLV/420/2017 Rady Miejskiej w Miastku z dnia 24 listopada 2017 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2018, poz. 29, s. 42

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0625
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
średnia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.