Wiatrowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarze były w Wiatrowie pierwotnie dwa, a został jeden. Zachowany leży na południe od miejscowości, nieopodal Łupawy, po jej wschodniej stronie, i ma kształt kwadratu. Znajdował się na nim kamień z datą 1864 i inicjałami ANJ — według monografii mógł on wskazywać datę założenia cmentarza albo być nagrobkiem z zaznaczonymi samymi inicjałami. Dziś stoi tam rozkopany grobowiec z ogrodzeniem z kamiennych słupków, pozbawionym łańcuchowych przęseł, oraz dobrze zachowany kamień z inskrypcją na kamiennym postumencie.

Wiatrowo — po niemiecku Viatrow, a w latach 1937–1945 Steinfurt — leżało w powiecie słupskim w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1274 roku: książę Mściwój II nadał wtedy tutejsze dobra cystersom z Kołbacza. Karl-Heinz Pagel opisuje Viatrow jako dużą wieś nawsiową, połączoną z sąsiednimi gminami wyłącznie zwykłymi drogami polnymi.

W 1784 roku Wiatrowo, położone nad Łupawą, liczyło 11 dymów i miało nauczyciela; należało do parafii w Damnie (Dammen) w synodzie słupskim. W Wiatrowie był wtedy folwark, czterech chłopów i trzech zagrodników.

Według księgi adresowej majątków rycerskich Pomorza z 1879 roku właścicielem majątku rycerskiego Wiatrowo, po niemiecku Viatrow, był Weinmann.

Przed 1945 rokiem wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami i należeli do parafii w Damnie w okręgu Słupsk-Stare Miasto. Spis z 2 grudnia 1895 roku ujmuje wieś w dwóch pozycjach: gmina wiejska liczyła 76 ewangelików i jednego katolika (strona 174, pozycja 135), a obwód dworski — 129 ewangelików (strona 184, pozycja 312). Według spisu z 17 maja 1939 roku wieś liczyła 160 mieszkańców.

W marcu 1945 roku wieś nie otrzymała rozkazu ewakuacji i nadejście wojsk zaskoczyło mieszkańców; przebywały w niej wtedy tabory uciekinierów, także z okolicznych wsi. Pagel podaje, że 8 marca 1945 roku wczesnym wieczorem wieś zajęła bez walki piechota Armii Czerwonej. W lecie 1945 roku przybyli do wsi trzej polscy żołnierze, po nich starszy wiekiem polski administrator, i wieś stała się polskim majątkiem państwowym. Od połowy 1947 roku mieszkańców wysiedlono za Odrę, jeden transport wyruszył 7 października 1947 roku. Później odnaleziono 48 osób w RFN i 64 w NRD. Straty: 5 poległych, 5 zmarłych cywilów, 35 zaginionych.

Drugi cmentarz, w kształcie wydłużonego prostokąta, nachylony ku południowi i obwałowany wzdłuż dłuższych boków, już nie istnieje — podobnie jak dawna północna część wsi, przebudowana w ostatnich dziesięcioleciach. W 1995 roku udokumentowano tam mogiłę wydzieloną ażurowym żeliwnym ogrodzeniem o formach geometrycznych, wzbogaconych wieńcami i girlandami.

Źródła: P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 193; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Wiatrowo; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 930–932; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1011–1012.