Wicko — cmentarz przy dawnej kaplicy grobowej Wejherów („Kapela”)

Starszy z dwóch cmentarzy ewangelickich Wicka, po niemiecku Vietzig, leży przy dzisiejszej ulicy Rekreacyjnej. Mieszkańcy nazywają to miejsce „Kapelą” — od kaplicy grobowej, wokół której go urządzono.

W 1784 roku Wicko było siedzibą szlachecką dwie mile na północ-północny zachód od Lęborka, blisko Charbrowa i wielkiego moczaru lęborskiego, przy trakcie pocztowym z Lęborka do Łeby. Obok folwarku mieszkało siedmiu gospodarzy, sześciu zagrodników i nauczyciel; była karczma, kuźnia, folwark Gorke z mleczarnią i dwie chaty zwane Klein-Viezig albo Wussowke — razem 30 dymów, na żyznej roli, przy małym jeziorze i pięciu stawach. Formalnie wieś należała do katolickiego kościoła w Białogardzie, ale jako wieś gościnna trzymała się kościoła w Charbrowie.

Jak podaje Marek Drzewiecki, kaplicę wzniosła w 1873 roku wdowa po „dyrektorze ziemskim” von Weiherze, w niedużym lasku dębowym przy polnej drodze z Wicka do Skarszewa, jako grobowiec rodu Wejherów. 13 grudnia tego roku przeniesiono do niej uroczyście trumny ze szczątkami von Weihera i dwóch jego synów z mauzoleum w Charbrowie; plac wokół kaplicy przeznaczono na cmentarz i poświęcono go tego samego dnia. Miejsce okazało się niefortunne. Kaplicę postawiono na torfie, gdzie wody gruntowe stoją wysoko; choć działkę o powierzchni 3,5 morgi otoczono głębokim rowem odwadniającym, trumny trzeba było ustawiać na cokołach, żeby nie zalewała ich woda. Dlatego w 1895 roku wieś założyła nowy cmentarz w innym miejscu.

Między 1905 a 1911 rokiem obszar domeny państwowej Wicko zmalał z 1353 do około 480 hektarów. Po pierwszej wojnie światowej kapitan Nikolaus von Weiher postanowił przenieść część trumien do Gęsi, a po podziale majątku Wicko na działki rolne puste mauzoleum przekazano kościołowi w Charbrowie.

Przed wojną opowiadano we wsi o hałasach dobiegających nocą z wnętrza kaplicy; krążyły też pogłoski o podziemnym przejściu łączącym kaplicę z dzisiejszą szkołą — Drzewiecki, który te opowieści zapisał, zauważa, że bagnisty teren zdaje się podważać tę teorię. Kaplicy nie ma: według Drzewieckiego wysadzono ją prawdopodobnie w latach sześćdziesiątych albo siedemdziesiątych XX wieku.

Teren jest do dziś mocno podmokły. Zachowało się sporo starodrzewu, sterta gruzu po kaplicy ze schodkiem wejściowym, fragmenty murów i kolumny, nieliczne postumenty i podstawy krzyży oraz ułamki nagrobków z inskrypcjami. W jednym z ograbionych grobowców stoi woda. Do cmentarza prowadziła niegdyś utwardzona droga z mostem nad rowem.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Wicko, kaplica grobowa (cmentarze.lebork.pl, kopia archiwalna z 2016 roku); Zbiór położeń cmentarzy Marka Drzewieckiego, punkt „Wicko Kapelle”; OpenStreetMap (nazwa drogi, odczyt z 12 października 2026 roku); informacja czytelnika atlasu z 12 października 2026 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1083; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 132–133; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 140–141.